Tiến sĩ Keiji Fukuda, trợ lý Tổng giám đốc Tổ chức Y tế thế giới. Ảnh: Unsv.com.
Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã chính thức bác bỏ những cáo buộc rằng dịch cúm H1N1 chỉ là giả mạo và nhấn mạnh WHO không hề cường điệu chút nào khi cảnh báo về nguy cơ của loại cúm mới này.
"Thế giới thực sự đang trải qua một đại dịch. Việc cho rằng điều này là bịa đặt vừa sai vừa thể hiện sự thiếu trách nhiệm", tiến sĩ Keiji Fukuda, trợ lý Tổng giám đốc WHO khẳng định trong một cuộc phỏng vấn qua điện thoại với báo giới.
Theo tờ Xinhua, ông Fukuda nhấn mạnh, WHO đã cân nhắc kỹ khi đưa thông tin với công chúng về dịch cúm này, và không hề nói quá hay xem nhẹ nguy cơ của nó.
"WHO đã hợp tác với tất cả các bên có thể giúp giảm bớt những thiệt hại do H1N1 gây ra. Chúng tôi đã rất thận trọng để đảm bảo rằng những lời cố vấn nhận được không bị ảnh hưởng bởi tính thương mại và những lợi ích y tế phi cộng đồng", ông Fukuda nói.
Dịch cúm H1N1 bắt đầu bùng phát từ tháng 4/2009 ở Bắc Mỹ. Đến nay có khoảng 13.000 người trên thế giới đã chết do loại virus cúm này. Nhưng theo ông Fukuda, con số thực tế có thể còn cao hơn rất nhiều.
"WHO sẽ mở cuộc điều tra những cáo buộc gọi là dịch cúm A/H1N1 giả". Đó là thông tin Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đưa ra trong buổi họp báo ngày 12/1 tại Geneve (Thụy Sỹ) trước việc có những tin đồn "dịch cúm A H1N1 là giả".
Tại cuộc họp báo ở Geneve ngày 12/1, người phát ngôn Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) Fadela Chaib cho biết WHO sẽ mở một cuộc điều tra do các chuyên gia độc lập tiến hành để xem xét và đánh giá vấn đề dư luận gọi là "dịch cúm A/H1N1 giả". Bà Fadela Chaib cho biết cuộc điều tra này sẽ được tiến hành khi dịch cúm kết thúc và kết quả điều tra sẽ được công bố công khai. Tuy nhiên, bà cũng khẳng định việc WHO tiến hành xem xét và đánh giá sau nhiều tháng đối phó với dịch bệnh là hoạt động hoàn toàn bình thường nhằm rút kinh nghiệm cho những đợt đối phó với dịch bệnh trong tương lai.
Thông báo trên của WHO được đưa ra khi mới đây dư luận, đặc biệt ở châu Âu, chỉ trích rằng thực tế dịch cúm A/H1N1 không nguy hiểm như đã được tuyên truyền. Trên thực tế, đã xuất hiện hai luồng quan điểm khác nhau.
Tiêm phòng vaccin cúm A/H1N1.
Một số nước châu Âu cho rằng dịch cúm H1N1 "không nguy hiểm" như người ta tưởng đồng thời cáo buộc việc WHO tháng 6/2009 tuyên bố dịch cúm A/H1N1 là "đại dịch", là do WHO bị sức ép của một số công ty dược. Thậm chí một số ý kiến cho rằng việc tiêm vaccin là thừa và chỉ làm lợi cho các công ty dựơc phẩm. Một số tờ báo châu Âu hôm qua đã dẫn các số liệu cho thấy trong tháng 10, hãng Dược phẩm GlaxoSmithKline (GSK) đã đạt doanh số 1 tỷ đôla từ tiền bán vaccin trong khi đó hãng Novartis Thụy Sỹ thu được khoảng 400 - 700 triệu USD từ việc bán các nguồn vaccin này. Trước những thông tin đưa ra trong tuần qua, Hội đồng châu Âu đã kêu gọi thành lập một ủy ban điều tra độc lập về việc liệu có phải dịch cúm A/H1N1 không nguy hiểm như các thông tin trước đó. "Nhiều người dân đã không đi tiêm phòng vì cho rằng dịch không nguy hiểm", đại diện Bộ Y tế CHLB Đức cho biết.
Song Tổ chức Y tế Thế giới cho rằng quan điểm này là hoàn toàn sai lệch. Việc công bố đại dịch cúm A/H1N1 toàn cầu xuất phát từ việc bảo vệ lợi ích của người dân, chứ không vì bất cứ lý do nào khác. "Các quyết định sớm được thực hiện trong tình trạng hoàn toàn không chắc chắn. Đây không phải là một lời biện minh mà là sự thực. Trong giai đoạn đầu của đại dịch, khi không biết liệu đó là một căn bệnh nặng hay nhẹ, WHO đã phải có những hành động và khuyến nghị", thông cáo của Tổ chức Y tế Thế giới đưa ra ngày 12/1 nhấn mạnh. Trong thông cáo, Tổ chức Y tế Thế giới cũng cho rằng nhầm lẫn có thể xuất phát từ việc đã có một tài liệu trên trang web của WHO nói rằng một đại dịch có thể bao gồm "số lượng rất lớn các ca mắc và các ca tử vong". Tuy nhiên, thông tin này đã được gỡ bỏ ngay sau đó. Đây cũng là nguyên nhân khiến Tổ chức Y tế Thế giới phải tổ chức phiên họp báo ngày 12/1 vừa qua, trong đó nêu rõ sẽ điều tra các cáo buộc gọi là "dịch cúm A/H1N1 giả".
Lượng vaccin đặt mua sụt giảm nhanh
Ở thời điểm hiện tại, quan điểm còn nhiều khác biệt giữa các bên khiến lượng vaccin sụt giảm. Tờ Le Figaro số ra ngày 12/1 cho biết Chính phủ Pháp mới đây đã đơn phương hủy hơn một nửa số lượng vaccin chống cúm A/H1N1, tương đương 50 triệu liều trên tổng số 94 triệu liều mà nước này đã đặt hàng ở 3 công ty dược phẩm GSK, Novartis và Sanofi-Aventis, bất chấp việc nước này có thể phải bù lỗ khoảng 350 triệu euro phí tổn đền bù. Không chỉ Pháp, mà cả Đức, Thụy Sỹ và Bỉ cũng đang đàm phán với các phòng thí nghiệm để giảm bớt số liều vaccin đã đặt mua trước đó. Ngay cả Mỹ, sau khi đã đặt 251 triệu liều, bây giờ cũng lo điều đình với các hãng dược phẩm để giảm bớt lượng vaccin cần mua.
Lý giải nguyên nhân của hiện tượng này, giới chuyên môn cho rằng việc huỷ hợp đồng mua vaccin hàng loạt là do sự lo lắng thái quá của các nhà hoạch định y tế trước nguy cơ bùng phát của dịch cúm A/H1N1. Thụy Sĩ đã đặt mua đến 13 triệu liều, trong khi trên thực tế bệnh dịch không phát triển mạnh và số người dân đi tiêm phòng cúm A/H1N1 không cao. Pháp cũng đặt hàng với tỉ lệ tiêm phòng cho 78% dân số, tiếp theo là Canađa (75%) và Mỹ (30%). Trong khi đó số lượng người đi tiêm chủng ở các nước phương Tây đều không cao.
Hiện tại chưa có thông tin về việc WHO sẽ tiến hành cuộc điều tra ra sao, song giới chuyên môn nhận định việc làm này là cần thiết để giải toả những nghi ngại xung quanh cái gọi là "dịch cúm A/H1N1 giả ". Các nước cũng mong WHO sớm có khuyến cáo thêm để có thể tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động phòng chống dịch cúm A H1N1.
Nguyệt Minh (Theo Wall Street Journal và BusinessWeek)
Việt Nam sẽ hành động ra sao trong tình hình dư luận quốc tế đang có nhiều nghi vấn về việc các công ty dược phẩm đã “vận động hành lang” để thổi phồng dịch cúm A/H1N1 nhằm bán thuốc…
Dịch cúm A/H1N1 có bị thổi phồng thành đại dịch? Các SV đều được nhận khẩu trang y tế trước khi vào làm thủ tục nhập học tại Trường ĐH Giao thông vận tải TP.HCM ngày 25-9-2009 Ảnh: MINH ĐỨC
Trao đổi với Tuổi Trẻ hôm qua 11-1, Thứ trưởng Bộ Y tế Trịnh Quân Huấn nói: “Ngay sau khi nắm được thông tin trên báo chí về động thái của Ủy ban y tế Hội đồng châu Âu, tôi đã báo cáo bộ trưởng Bộ Y tế ngay. Quan điểm của VN ở thời điểm này là nghe nhiều nguồn tin và chờ ý kiến chính thức của Tổ chức Y tế thế giới (WHO)”.
* Trong tình hình này VN sẽ quyết định như thế nào?
- Văcxin ngừa cúm A/H1N1 đại dịch cũng như tất cả các văcxin muốn nhập khẩu vào VN đều phải trải qua các bước thử nghiệm lâm sàng về độ an toàn, tính dung nạp…theo quy định của pháp luật hiện hành, kể cả trong trường hợp văcxin đó đã lưu hành rộng rãi ở nước sản xuất.
Sau đó, dựa trên đánh giá về tiến triển của dịch trên thế giới và VN, ý kiến chuyên môn, trường hợp dịch tiến triển theo hướng giảm, có thể VN chỉ tiêm thí điểm tại một số địa phương mà chưa triển khai tiêm đồng loạt như kế hoạch trước đây.
* Với một văcxin mới tinh như văcxin ngừa cúm A/H1N1 đại dịch, việc chỉ định tiêm ngừa cho phụ nữ mang thai từ tháng thứ tư trở đi như ở VN có là vội vàng?
- Đó là bình thường, khi yếu tố tấn công của virus tập trung vào đối tượng nào thì bảo vệ tập trung vào đối tượng ấy. Kiểm tra ở các nước trên thế giới và VN đều cho thấy virus tấn công mạnh vào nhóm người có bệnh mãn tính và phụ nữ mang thai, nên tập trung bảo vệ đối tượng này trước. Không riêng văcxin này mà các văcxin khác trình tự cũng như vậy. Về hiệu quả bảo vệ, người ta đã xác định văcxin ngừa cúm A/H1N1 có hiệu quả bảo vệ sau tiêm 1- 2 mũi tùy loại.
* Thưa ông, nhưng rõ ràng diễn biến của dịch cúm A/H1N1 đến nay không đúng với phán đoán của các chuyên gia, như vậy là nhận xét của Ủy ban y tế Hội đồng châu Âu là có cơ sở?
- Diễn biến của dịch đúng là không rầm rộ bằng dự đoán và tỉ lệ tử vong cũng không cao như các dự đoán, không bằng các vụ dịch cúm đã từng xảy ra trong quá khứ. Còn việc nghi ngờ của Ủy ban y tế Hội đồng châu Âu thì người ta có lý lẽ và chứng cứ, việc đưa các thông tin lên quá thực tế nhưng từ thời điểm xuất hiện dịch đến nay, qua những gì người ta tổng hợp được, qua các công bố thì có cái cần phải xem lại…
* Cá nhân ông đánh giá ra sao việc vận động hành lang để bán văcxin? Ngoài 1,2 triệu liều được viện trợ đợt đầu, VN có kế hoạch mua ngay 500.000 liều, tình hình hiện nay thế nào?
- Tôi chưa đánh giá việc này vì chưa có thông tin chính thức. Việc triển khai tiêm ngừa ở VN từ trước đến nay vẫn dựa vào nhiều nguồn thông tin từ các nước trong khu vực, từ châu Âu, từ WHO... chứ không dựa vào riêng nguồn thông tin nào. Việc có mua văcxin hay không thì cũng có một số nhà cung cấp chào bán, nhưng phía Bộ Y tế đã trả lời là VN chưa mua ngay văcxin.
WHO: đã lường trước sẽ có chỉ trích
Hôm qua 11-1, WHO tại VN đã có thông cáo báo chí nhằm “phản ứng lại các chỉ trích” và có hay không việc đại dịch bị thồi phồng. Theo thông cáo này, WHO cho rằng đã lường trước sẽ có chỉ trích (nghi ngờ của Ủy ban y tế Hội đồng châu Âu về sự thật đại dịch thế kỷ - PV), WHO sẽ cởi mở tiếp nhận những khuyến cáo gợi ý giúp cải thiện công việc.
WHO cũng cho rằng các cảnh báo về đại dịch được tiến hành nghiêm túc, WHO hoan nghênh các cuộc điều tra hợp pháp nhằm cải thiện hoạt động của mình. WHO cũng cho rằng trên trang web của mình, trong vụ dịch cúm A/H1N1 này có một chi tiết nhầm lẫn về định nghĩa đại dịch, nhưng WHO đã gỡ bỏ sau khi nhận thức được vấn đề.
Về ảnh hưởng từ ngành công nghiệp dược phẩm, thông cáo cho hay WHO cộng tác với nhiều cá nhân để có dữ liệu trên phạm vi rộng. WHO cũng yêu cầu các chuyên gia tư vấn phải công bố thông tin, kể cả nguồn lợi tài chính thu được từ các công ty dược phẩm hay các hình thức liên hệ với công ty dược phẩm. Thông tin này được chia sẻ với các thành viên trong nhóm tư vấn nhằm quyết định xem chuyên gia này có tiếp tục tư vấn hay không.
Theo WHO, WHO khuyến cáo tiêm chủng vì cần công cụ bảo vệ tốt nhất gồm văcxin và thuốc kháng virus. WHO cũng cho rằng đang giấu kín tên các thành viên của Ủy ban khẩn cấp, bộ phận tư vấn cho TGĐ WHO khi tuyên bố đại dịch để tránh bị bất kỳ “phe phái” nào gây áp lực. Còn tên các thành viên nhóm chuyên gia tư vấn chiến lược (SAGE) tư vấn cho WHO về các khía cạnh liên quan đến văcxin đều được công bố trên trang web của WHO.
Ủy ban Y tế của Hội đồng châu Âu đã phải thành lập ủy ban điều tra về vai trò lobby của các hãng dược phẩm đối với các chuyên gia y tế để thổi phồng mức độ báo động dịch cúm A/H1N1 thành một “đại dịch thế kỷ”. Chủ tịch Ủy ban Y tế của Hội đồng châu Âu gọi đó là một “chiến dịch đầu độc dư luận” có quy mô lớn!
Tiêm phòng cúm A/H1N1 tại Bệnh viện Matei Bals thuộc Bucharest, Romania ngày 9-1 - Ảnh: Reuters
Báo L’Humanité (Pháp) chạy tít lớn: “Họ đã dựng nên một tâm lý hoảng loạn” trên số báo ngày 6-1. Họ ở đây chính là các hãng dược phẩm bị ông Wolfgang Wodarg, chủ tịch Ủy ban y tế của Hội đồng châu Âu, vạch mặt.
Vị bác sĩ dịch tễ học người Đức này đã nhận được sự nhất trí của cả Hội đồng châu Âu để thành lập một ủy ban điều tra về vai trò lobby của các hãng dược phẩm qua cách điều hành dịch cúm A/H1N1 của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và của các chính phủ.
Trả lời phỏng vấn báo L’Humanité, Wolfgang lên án các hãng bào chế này là đã xúi giục - kể cả hối lộ - giới chuyên gia và những người có trách nhiệm về sức khỏe cộng đồng để thổi phồng mức báo động dịch cúm A/H1N1 thành “một đại dịch thế kỷ” nhằm bán các sản phẩm của họ. Wolfgang Wodarg nhấn mạnh cuộc điều tra là để làm rõ về điều mà ông gọi là “chiến dịch đầu độc dư luận có quy mô lớn” này.
Thay đổi một định nghĩa
* Điều gì đã khiến ông nghi ngờ ảnh hưởng của các hãng bào chế dược đối với những quyết định liên quan đến cúm A/H1N1?
Wolfgang Wodarg, bác sĩ người Đức, chủ tịch Ủy ban Y tế của Hội đồng châu Âu - Ảnh: SPD
- Vào tháng 4, khi tín hiệu đầu tiên đến từ Mexico, tôi đã rất ngạc nhiên về những số liệu mà WHO đưa ra để làm cơ sở tuyên bố đại dịch. Các số liệu này rất thấp mà mức báo động lại rất cao. Thậm chí chưa có đến 1.000 người bị nhiễm mà sao người ta đã ì xèo lên thành đại dịch thế kỷ.
Mức báo động cực cao này lại được tuyên bố dựa trên việc cho rằng virus này là mới. Thế nhưng, do đặc điểm của các bệnh cúm hằng năm, chẳng có gì là mới ở đây cả. Trên thực tế, chẳng có gì có thể biện minh được cho mức báo động cao như vậy cả. Điều này chỉ có thể diễn ra bởi vì ngay từ đầu tháng 5, WHO đã thay đổi định nghĩa về đại dịch.
Trước thời điểm đó, việc tuyên bố đại dịch là phải chờ đến khi không chỉ dịch bùng nổ hàng loạt ở nhiều quốc gia mà còn là khi nó gây hậu quả rất nghiêm trọng với số ca tử vong vượt mức bình quân trước nay. Khía cạnh này đã bị xóa bỏ trong định nghĩa mới để chỉ còn giữ lại tiêu chí tốc độ lây lan của dịch.
Thậm chí người ta còn nói rằng virus mới cực kỳ nguy hiểm bởi người dân ở các quốc gia không thể phát triển các cơ chế miễn nhiễm chống lại nó. Nói thế là sai đối với virus mới này. Bởi có thể quan sát thấy rằng những người già trên 60 tuổi đã có sẵn những kháng thể, nghĩa là họ từng tiếp xúc với những virus tương tự. Do vậy mà vì sao trong thực tế không phải người già trên 60 tuổi phát triển dịch. Thế nhưng, người ta lại khuyến cáo phải nhanh chóng tiêm phòng cho họ.
Trong những nghi ngờ của tôi, bởi vậy không chỉ là ý muốn tuyên bố tình trạng báo động mà còn có nhiều sự kiện rất lạ lùng như việc WHO khuyến cáo tiêm phòng hai liều văcxin chẳng hạn. Trước giờ chưa hề như thế. Chẳng hề có cơ sở khoa học nào biện minh cho việc này. Lại còn việc khuyến cáo chỉ được dùng những văcxin chuyên biệt đã được cấp phép(...). Nói cách khác, người ta chỉ muốn sử dụng những sản phẩm mới được cấp phép này (còn chưa được kiểm nghiệm đầy đủ) thay vì tiến hành điều chế những văcxin theo cách trước giờ vừa đơn giản, khả thi lại vừa ít tốn kém hơn. Việc làm này chẳng có lý do nào khác, duy nhất chỉ là để tiếp thị.
Nhân viên y tế Algeria chuẩn bị văcxin cúm A/H1N1 ngày 29-12-2009 - Ảnh: Reuters
* Làm sao người ta lại có thể biện minh cho việc làm này?
- Để hiểu điều này, cần trở lại giai đoạn cúm gia cầm 2005-2006. Thời điểm đó, các kế hoạch quốc tế mới nhằm đối phó với báo động đại dịch đã được đưa ra. Các kế hoạch này được chính thức soạn thảo để đảm bảo sản xuất nhanh các loại văcxin trong trường hợp có báo động. Đã có một cuộc thương lượng giữa các hãng bào chế dược và các chính phủ.
Theo đó, các hãng bào chế dược phải chuẩn bị để sẵn sàng có sản phẩm, còn các chính phủ phải đảm bảo mua hết các sản phẩm của họ. Kết quả là trên thương trường kỳ cục này, công nghiệp dược không hề phải đối mặt với bất kỳ rủi ro kinh tế nào khi tiến hành bào chế dược phẩm mới. Và nó được đảm bảo là sẽ trúng độc đắc trong trường hợp bùng nổ một đại dịch.
* Ông không thừa nhận những xét nghiệm đã được lập cũng như tính chất nghiêm trọng, thậm chí tiềm tàng của cúm A/H1N1?
- Đó là dịch cúm bình thường, không có gì bình thường hơn nữa. Nó chỉ gây ra một phần mười số ca tử vong so với cúm mùa trước nay. Những tác động cùng diễn biến dẫn đến cả một chiến dịch gây hốt hoảng như chúng ta đã chứng kiến đã trở thành một cơ hội bằng vàng cho các hãng dược phẩm vốn biết rõ cách sờ tay vào lô độc đắc trong trường hợp có tuyên bố đại dịch.
* Đây đúng là lời lên án rất nặng nề. Làm thế nào một tiến trình như thế lại có thể diễn ra trong lòng WHO?
- Một nhóm người ở WHO đã liên kết rất chặt chẽ với ngành công nghiệp dược.
Một sự lãng phí lớn
* Cuộc điều tra của Hội đồng châu Âu cũng sẽ diễn tiến theo hướng này?
- Chúng tôi muốn làm sáng tỏ toàn bộ những gì đã tạo nên một chiến dịch đầu độc dư luận quy mô lớn như thế: ai đã quyết định? Trên cơ sở chứng lý khoa học nào? Công nghiệp dược phẩm đã tác động ra sao đến việc ra quyết định? Và cuối cùng là đưa ra những yêu cầu đối với các chính phủ.
Mục tiêu của ủy ban điều tra là làm thế nào để đừng xảy ra trong tương lai những kiểu báo động giả như thế nữa, để người dân các nước có thể trông nhờ vào việc phân tích, giám định của các thiết chế công cấp quốc gia và quốc tế. Các thiết chế này hiện đang bị mất uy tín bởi hàng triệu người đã được chích ngừa những sản phẩm mang nguy cơ tiềm tàng cho sức khỏe của họ.
Toàn bộ vụ việc này dẫn đến một sự lãng phí lớn tiền bạc của nhà nước. Như ở Đức là 700 triệu euro. Nhưng rất khó biết được con số chính xác, bởi lúc này người ta đang nói đến việc bán lại văcxin cho các nước khác, nhất là các hãng dược phẩm không cho nhau biết, nhân danh “bí mật kinh doanh”, số liệu các hợp đồng đã ký với các chính phủ.
“Những người của mình”
* Việc các hãng dược phẩm lobby các viện y tế quốc gia cũng sẽ được ủy ban điều tra để mắt đến?
- Phải, chúng tôi sẽ quan tâm đến thái độ của các viện như Viện Robert Koch ở Đức, Viện Pasteur ở Pháp, những nơi mà lẽ ra trong thực tế phải có tiếng nói tư vấn mạnh mẽ cho chính phủ nước mình. Ở nhiều nước như Phần Lan, Ba Lan, các viện này đã gióng lên được những tiếng nói phê phán thẳng thắn.
* Chiến dịch đầu độc dư luận toàn cầu sẽ không thể xảy ra được một khi công nghiệp dược không có “các đại diện của mình” trong chính phủ các nước lớn?
- Chuyện có “những đại diện của mình” ở trong các bộ là tất nhiên thôi. Tôi không sao tự lý giải nổi làm thế nào mà các chuyên gia, những người rất thông minh, nằm lòng những triệu chứng của cúm lại không nhận ra việc gì đang xảy ra.
* Vậy thì việc gì đã xảy ra?
- Chẳng cần phải đến mức hối lộ trực tiếp ai, điều mà tôi tin là có thôi. Có 1.001 cách để các hãng bào chế dược tác động đến các quyết định. Tôi có thể khẳng định điều này cụ thể. Chẳng hạn, làm thế nào Klaus Stohr - người đứng đầu ủy ban dịch tễ học WHO vào thời điểm cúm gia cầm và cũng là người chuẩn bị những kế hoạch đối phó với một đại dịch mà tôi đã nêu ở trên, lại cùng lúc trở thành một viên chức cao cấp ở Hãng bào chế dược Novartis.
Cũng có những mối quan hệ tương tự tồn tại giữa Glaxo hay Baxter và nhiều nhân vật có thế lực ở WHO. Các hãng bào chế lớn này đều cắm “những người của mình” trong các bộ máy và sau đó những người này tự xoay xở để có được những quyết định có lợi cho mình, nghĩa là những quyết định cho phép “bơm” được lợi nhuận tối đa vào túi các cổ đông.
TRUNG NGUYỄN tổng hợp
Văcxin nguy hiểm hơn virus!
Theo báo Le Point ngày 5-1, chính phủ Pháp quyết định bán lại một lượng văcxin để giảm bớt thâm hụt ngân sách. Nữ bộ trưởng Y tế Pháp Roselyne Bachelot, trước những phê phán mạnh mẽ của dư luận về cung cách điều hành qua dịch cúm A/H1N1, đã phải thương lượng với các hãng bào chế dược nhằm hủy bỏ một nửa lượng văcxin đã đặt hàng.
Mặt khác, kết quả thăm dò mới nhất được đăng trên báo Le Figaro vào giữa tháng 12-2009 cho thấy người Pháp xem virus cúm A/H1N1 là ít hoặc không nguy hiểm, đa số họ thậm chí tin rằng văcxin còn nguy hiểm hơn cả virus!
Kể từ khi văcxin cúm A/H1N1 xuất hiện trong bối cảnh hoảng hốt toàn cầu, một câu hỏi luôn dằn vặt các cư dân trên mạng: “Sự thật ở đâu?“.
Nhiều công dân đã lên tiếng
“Vụ xìcăngđan văcxin: mua một lượng văcxin nhiều gấp ba lần cần dùng, với một cái giá đắt gấp hai lần và không thương lượng gì cả”
(Antoine)
“Người dân rất muốn biết liệu ở đây có việc các hãng bào chế dược đã “tưới tiêu” và chi huê hồng không?”
(Jc)
“Cũng có cả chuyện tiếp thị đại dịch y như tiếp thị yaourt và iPod vậy. Toàn bộ chuyện này đều xoay quanh chuỗi hành động/phản ứng được dàn dựng từ WHO, các hãng bào chế dược lớn và các nhóm chuyên gia”
(chris 80)
“Liệu người ta có thể tiêm phòng 94 triệu liều văcxin trong vòng sáu tháng? Vị chi là 540.000 liều/ngày, nghĩa là các trung tâm chích ngừa phải làm việc 24/24 giờ trong suốt 180 ngày”
Vào thời kỳ cao điểm, WHO tuyên bố cúm H1N1 trở thành đại dịch. Tuyên bố này đã thực sự khiến thế giới hoang mang. Ảnh: Hoàng Hà.
Hội đồng châu Âu đã mở cuộc điều tra về tuyên bố mới đây của một chuyên gia y tế đầu ngành, rằng "đại dịch cúm H1N1" là hoạt cảnh được các công ty dược dựng nên, và kiếm hàng tỷ đôla trên sự sợ hãi của thế giới.
Wolfgang Wodarg, Chủ tịch ủy ban y tế của Hội đồng châu Âu (EU), đã cáo buộc các nhà sản xuất thuốc cúm và văcxin tác động đến WHO để tuyên bố đây là đại dịch cúm.
Nhờ đó các hãng dược thu được những "khoản lợi nhuận khổng lồ" trong khi các quốc gia đã phải "lãng phí" nguồn ngân sách y tế của họ để hàng triệu người được tiêm phòng nhằm chống lại một căn bệnh tương đối nhẹ.
Hội đồng châu Âu đã thông qua đề nghị của tiến sĩ Wodarg nhằm mở một cuộc điều tra về vai trò của các công ty dược ở đây. Vấn đề này sẽ được đưa ra thảo luận khẩn cấp vào cuối tháng này.
Lời tuyên bố của tiến sĩ Wodarg được đưa ra vào thời điểm Chính phủ Anh đang gồng mình chống đỡ gánh nặng lên tới một tỷ đôla tiền mua văcxin phòng cúm, được đặt mua trước tâm lý hoảng sợ của người dân.
Bộ y tế nước này đã đưa ra khuyến cáo sẽ có 65.000 người chết, thiết lập đường dây và trang web tư vấn, bỏ qua những quy tắc thông thường để thuốc kháng virus có thể được phát cho người dân mà không cần kê đơn.
Nhưng thực sự thì chưa đến 5.000 người ở Anh bị cúm vào tuần trước và tổng thể chỉ có 251 người chết.
Tiến sĩ Wodarg đã đặt tên cho vụ việc H1N1 là "một trong những vụ scandal y tế lớn nhất của thế kỷ".
"Chúng ta đã mắc một loại cúm nhẹ - một đại dịch không có thật".
Cũng theo ông, cội nguồn của sự sợ hãi này đã được reo rắc từ cách đây 5 năm, khi mà nhiều người lo sợ rằng một loại virus cúm nguy hiểm hơn từ chim sẽ biến đổi thành một dạng cúm ở người.
"Bầu không khí sợ hãi" đã khiến các nước đổ xô dự trữ thuốc kháng virus Tamiflu và đặt trước những đơn hàng cho hàng triệu liều văcxin.
Tiến sĩ Wodarg cho biết: "Các chính phủ đã ký hợp đồng với các nhà sản xuất văcxin để đảm bảo rằng những đơn hàng của họ sẽ được làm trước, đồng thời nhận về mình gần như hoàn toàn trách nhiệm. Bằng cách này, các nhà sản xuất văcxin chắc chắn thu được món lợi khổng lồ mà không gặp bất kỳ rủi ro nào về tài chính. Vì thế, họ chỉ cần đợi, cho đến khi WHO tuyên bố 'đại dịch' và khởi động những hợp đồng của mình".
Cũng theo ông thì các hãng dược lớn đã "cài" người của họ vào trong WHO và những tổ chức có ảnh hưởng khác. Ảnh hưởng của những người này đã khiến WHO nới lỏng hơn các định nghĩa về đại dịch, dẫn đến lời tuyên bố đại dịch bùng nổ trên thế giới vào tháng 6 vừa qua.
Tiến sĩ cũng cho biết: "Để thúc đẩy sáng chế của họ về văcxin và thuốc kháng virus , các công ty dược đã gây ảnh hưởng đến các nhà khoa học và các cơ quan chính phủ, vốn chịu trách nhiệm công bố các tiêu chuẩn y tế và cảnh báo các chính phủ trên thế giới".
"Họ đã khiến các chính phủ hao tổn nguồn nhân lực ít ỏi của y tế cho những chiến lược tiêm chủng không hiệu quả và đẩy hàng triệu người phải khỏe mạnh phải đối mặt một cách không cần thiết với những nguy cơ gặp phản ứng phụ không rõ ràng của các văcxin thử nghiệm".
Tuy ông không chỉ rõ hãng dược phẩm nào có liên quan đến vấn đề này, song Daily Mail cho biết hãng dược GlaxoSmithKline (chuyên sản xuất thuốc chống virus và văcxin) được dự báo là một trong những người hưởng lợi nhất từ đại dịch này.
Hôm qua 15-12, các quan chức bộ y tế Mỹ cho biết đã thu hồi hàng ngàn liều văcxin phòng cúm A/H1N1 dành cho trẻ em, sau kết quả kiểm nghiệm cho thấy chúng không đủ liều lượng để kháng chủng virus cúm A/H1N1.
Một y tá ở Encino đang chuẩn bị văcxin H1N1 để tiêm - Ảnh Reuters
Theo Trung tâm ngăn ngừa và kiểm soát dịch bệnh CDC Hoa Kỳ, đây là số thuốc do hãng Sanofi Pasteur của Pháp phân phối trên khắp nước nước Mỹ, vốn đến tay người dùng từ tháng trước và phần lớn đã được sử dụng. Khoảng 800.000 liều văcxin bị thu hồi là dành cho trẻ, từ 6 tháng đến đến gần 3 năm tuổi.
Tiến sĩ Anne Schuchat, một chuyên gia về cúm thuộc CDC nhấn mạnh, các bậc phụ huynh không cần phải làm bất cứ điều gì, cũng như không phải lo lắng nếu như con em mình đã tiêm văcxin trên, ngay cả khi sử dụng đến 2 liều. Tuy không đủ liều lượng để có thể ngăn được virus, nhưng chúng an toàn và không gây ra tác hại gì đến sức khỏe.
Chính Sanofi Pasteur đã lên tiếng yêu cầu được thu hồi sản phẩm do mình phân phối. Đây là công ty dược phẩm thuộc tập đoàn Sanofi-Aventis có trụ sở tại Pháp. Sau khi thông báo với văn phòng y tế của Mỹ, Sanofi Pasteur ra lời kêu gọi thu hồi văcxin một cách tự nguyện và yêu cầu các bác sĩ gửi trả lại số chưa dùng.
Các chuyên gia cho rằng, vấn đề nằm ở các liều văcxin được nạp sẵn này. Vì một vài lí do nào đó, kháng nguyên - thành phần quan trọng nhất của văcxin - có thể đã bị dính vào thành của ống tiêm.
Những biện pháp đơn giản mà hiệu quả để phòng chống cúm A/H1N1 bất kỳ ai cũng thực hiện được.
Các nhà dịch tễ học trên thế giới thống nhất rằng với dịch cúm A/H1N1 lan tràn như hiện nay, dù cẩn thận “mang găng, bịt mặt” chúng ta cũng rất khó tránh không tiếp xúc, đụng chạm với chúng. Cho nên vấn đề mấu chốt trong phòng ngừa ở đây không phải là “cản sự tiếp xúc với siêu vi cúm A/H1N1”, mà chính là tìm cách “chặn đứng sự nhân lên của virus ngay tại cửa ngõ vào cơ thể”, tức là ngay tại mũi họng, đường hô hấp trên.
Nghiên cứu cho thấy trong bệnh nhiễm trùng nói chung, việc điều trị sớm khi vi trùng, siêu vi trùng chưa có điều kiện nhân lên, sinh sôi nảy nở bao giờ cũng tốt hơn là để quá muộn.
Với tất cả virus cúm, kể cả cúm A/H5N1 và cúm A/H1N1, nơi tấn công đầu tiên là đường hô hấp trên, cụ thể là mũi họng. Tại đây chúng làm tổn thương các tế bào biểu mô gây viêm và phù nề. Sau đó virus sẽ xâm nhập tế bào nhờ men neuraminidase, rồi chiếm nhân tế bào và nhân lên vô số phiên bản mới.
Các thuốc ức chế virus như Tamiflu (oseltamivir) và Relenza (zanamivir) đều có chung tác dụng là ức chế men neuraminidase của virus cúm. Khi men này bị khóa, virus sẽ không xâm nhập được vào tế bào và không thể nhân lên, sinh sôi nảy nở. Đặc biệt Relenza dạng xịt (hít mũi họng) sẽ được cô đậm ở mũi họng và phổi, những nơi đầu tiên virus đi vào. Nhược điểm của Relenza xịt là phải hạn chế dùng cho những người hen suyễn và viêm phổi tắc nghẽn mãn tính.
Tóm lại, đường hô hấp là ngõ vào chính của cúm. Phòng ngừa sớm bằng các biện pháp vệ sinh hô hấp nêu trên là thiết thực, khả thi và dễ thực hiện. Đây cũng là một nội dung trong chỉ đạo phòng ngừa và điều trị dịch cúm A/ H1N1 của Bộ Y tế hiện nay.
Bên cạnh việc mang khẩu trang ở nơi đông người tránh lây lan virus cúm, những biện pháp đơn giản để mỗi cá nhân có thể chặn đứng sự phát triển virus tại đường vào là:
1. Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng thông dụng, đây là cách hữu hiệu để ngăn cản sự lây lan virus từ vật dụng. Theo GS Nguyễn Văn Tuấn (Viện Garvan, Úc), những biện pháp vệ sinh cá nhân đơn giản như rửa tay bằng xà phòng cũng giúp giảm nguy cơ nhiễm cúm A/H1N1 đến 42%.
2. Tránh sờ tay lên da mặt, vùng mũi họng là nơi virus sẽ vào cơ thể.
3. Súc miệng nhiều lần với nước muối hay dung dịch súc miệng chuyên dụng. Một số chuyên gia cho rằng việc uống nước ấm (tối đa 40 độ C) nhiều lần trong ngày cũng góp phần phòng bệnh, virus sẽ chết khi vào dạ dày.
4. Xỉ mũi sạch, vệ sinh mũi bằng dung dịch nước muối sinh lý Natri Clorid 0,9% ít nhất mỗi ngày một lần.
5. Xông hít các loại dầu gió có tinh dầu như: dầu sả, dầu khuynh diệp, dầu bạc hà, dầu tràm...Vào tháng 10-2009, công trình nghiên cứu “Tác dụng ức chế virus cúm A/H1N1 của chế phẩm Emcare”, do Hãng Opodis Pharma thực hiện, đã được Viện Pasteur TP.HCM xác nhận. Emcare là một loại dầu thuốc dùng để vệ sinh hô hấp chứa terpineol chiết xuất từ tinh dầu tràm, vốn đã được dân ta sử dụng lâu đời, đặc biệt cho trẻ em, trẻ sơ sinh...
6. Ngậm các loại kẹo có tinh dầu, đặc biệt kẹo tinh dầu tràm.
Tamiflu vẫn có tác dụng với số đông bệnh nhân cúm H1N1. Ảnh: Dailymail.
5 bệnh nhân nằm ở một bệnh viện Anh cùng nhiễm virus cúm H1N1 kháng thuốc. Đây là trường hợp đầu tiên ghi nhận việc lây virus cúm kháng thuốc từ người sang người trên thế giới. Đầu tiên, 2 bệnh nhân ở Bệnh viện Đại học xứ Wales có biểu hiện của cúm, được điều trị bằng Tamiflu nhưng kháng loại thuốc này. Và sau đó, virus cúm H1N1 kháng thuốc này đã lây sang 3 bệnh nhân khác cùng khu vực.
Dailymail đưa tin, trong số 5 người này, 2 người đã bình phục và xuất viện, một người đang được chăm sóc đặc biệt, 2 người khác thì vẫn đang được điều trị bằng các thuốc kháng virus khác.
Có nhiều bệnh nhân khác cùng khoa cũng bị cúm H1N1 nhưng vẫn chưa biết liệu họ có bị nhiễm loại virus kháng thuốc này không.
Theo các chuyên gia thì virus cúm kháng thuốc không gây bệnh nghiêm trọng hơn so với virus cúm H1N1 đang lưu hành. Trên thế giới đã ghi nhận 57 trường hợp kháng thuốc Tamiflu.
Bên cạnh vấn đề kháng thuốc, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cũng bày tỏ lo ngại về sự biến đổi của virus cúm H1N1 ở Na Uy và một số nước khác.
Theo Tân Hoa Xã, ngành Y tế Na Uy đã thông báo phát hiện sự biến đổi của virus cúm này ở 2 bệnh nhân đã tử vong và một người đang trong tình trạng bệnh rất nặng.
Ngoài ra, một số nước khác như Brazil, Trung Quốc, Nhật Bản, Mexico, Ukraine và Mỹ cũng phát hiện sự biến đổi của virus cúm H1N1. Các nhà khoa của WHO vẫn đang tiếp tục nghiên cứu về những trường hợp này.
Tuy nhiên, WHO khẳng định, hiện vẫn chưa có chứng cớ nào cho thấy những biến đổi này của virus khiến số ca mắc tăng bất thường hay nhiều trường hợp mắc bệnh nặng hơn.
Theo các chuyên gia, virus cúm H1N1 tuy biến đổi nhưng vẫn nhạy cảm với các thuốc kháng virus như Tamiflu và Zanamivir. Và rằng văcxin cúm đại dịch hiện tại vẫn có tác dụng phòng bệnh.
Đại dịch cúm H1N1 đã khiến cho hơn 6.700 người trên thế giới tử vong.
Cậu con trai út 7 tuổi dễ thương của tài tử Lee Kwang Ki đã vĩnh viễn bỏ cha mẹ ra đi hôm 8/11, sau hai ngày chống chọi với virus cúm A.
Hai cha con tài tử Lee Kwang Ki. Ảnh: Kpop.
Theo Pop, cậu bé Suk Kyu bị nghi nhiễm virus cúm A và được đưa vào viện ngày 6/11. Bác sĩ tại bệnh viện Ilsan xác nhận với trang giải trí Newsen, Lee Suk Kyu có kết quả dương tính với virus H1N1 và được chỉ định 5 ngày điều trị Tamiflu. Trong khi đó, một số nguồn tin cho rằng, cậu bé bị viêm phổi biến chứng. Sau hai ngày nằm viện, Lee Suk Kyu đã không qua khỏi.
Cậu bé ra đi vì virus H1N1. Ảnh: Starnews.
Một vài người quen chia sẻ: “Kwang Ki gọi cho chúng tôi sáng sớm 8/11 và báo tin dữ về cậu con trai trong làn nước mắt”. Các nghệ sĩ đã liên lạc và chia buồn với anh.
Một số nguồn tin cho biết, nam diễn viên sống một mình tại Hàn Quốc trong khi gia đình ở Manila, Phillipines vì cô con gái và cậu con trai học tại đây. Cả gia đình vừa đoàn tụ cách đây vài tháng.
Những khoảnh khắc đáng yêu của cậu bé Suk Kyu. Ảnh: Kpop.
Lee Kwang Ki sinh năm 1969, là diễn viên Hàn Quốc. Anh được khán giả biết đến với các phim Cô dâu Hà Nội (vai Lee Hyun Soo), Sorum, City of Fathers, Spy Girls…
Đây là thông tin Thứ trưởng Bộ Y tế Trịnh Quân Huấn nói với Tuổi Trẻ hôm qua 29-10 về kế hoạch tiêm ngừa văcxin cúm A/H1N1 mà Bộ Y tế đang chuẩn bị trình Chính phủ, dự kiến trong tuần này sẽ hoàn tất.
Trẻ em là một trong những đối tượng được ưu tiên tiêm ngừa cúm A/H1N1 trong đợt này. Trong ảnh: chăm sóc trẻ bị nhiễm cúm A/H1N1 tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới TP.HCM - Ảnh: N.C.T.
Theo ông Huấn, trong giai đoạn 1 việc tiêm ngừa sẽ ưu tiên hàng đầu cho khoảng 500.000 người là phụ nữ có thai, người mắc bệnh mãn tính, trẻ em, cán bộ y tế đang trực tiếp điều trị cho bệnh nhân cúm A/H1N1 tại một số tỉnh, thành phố có số mắc cao nhất như Hà Nội, TPHCM…
Chưa có chủ trương “tiêm dịch vụ”
So với ba phương án mà Bộ Y tế đã trình Chính phủ ngày 20-10 (sử dụng 1-3,2 triệu liều văcxin cho nhóm nguy cơ cao kể trên), phương án này đã giảm đáng kể số lượng người và địa phương được triển khai tiêm ngừa. Ông Huấn đánh giá đây là biện pháp làm giảm tử vong, giảm biến chứng ở nhóm nguy cơ cao, không phải là biện pháp dập dịch.
Theo thống kê của Bộ Y tế, trong số 36 ca tử vong do cúm A/H1N1 tại VN cho đến nay, có đến 51,43% số ca ở miền Nam; 20% ở Tây nguyên; 17,14% ở miền Trung; 11,43% ở miền Bắc.
Số ca mắc cúm A/H1N1 là phụ nữ mang thai và trẻ em đang tăng trong hai tuần gần đây, số tử vong do cúm A/H1N1 là phụ nữ mang thai cũng lên đến gần 30%.
Trong cuộc họp của Ban chỉ đạo phòng chống cúm A/H1N1 gần đây, Thứ trưởng Trịnh Quân Huấn đã yêu cầu tiểu ban điều trị phối hợp với Trung tâm Phòng chống, kiểm soát dịch bệnh Hoa Kỳ và Tổ chức Y tế thế giới xem xét khâu điều trị nhằm giảm tử vong và không để xuất hiện tình trạng cúm A/H1N1 kháng thuốc tại VN, do đã có 13-14 quốc gia xuất hiện bệnh nhân cúm A/H1N1 kháng thuốc.
Để lựa chọn đúng đối tượng, ông Huấn cho biết các xã phường sẽ tổ chức lập danh sách người thuộc nhóm được tiêm ngừa, tình trạng sức khỏe (mang thai, mắc bệnh mãn tính…) để chương trình tiêm chủng tổng hợp.
Cũng nhằm mục đích này, ông Nguyễn Trần Hiển - viện trưởng Viện Vệ sinh dịch tễ T.Ư cho biết người thuộc nhóm được tiêm ngừa cần trình các giấy tờ chứng minh mắc bệnh mãn tính, tình trạng sức khỏe…
Tuy nhiên viện và chương trình tiêm chủng phải bàn thêm, chưa có kết luận cuối cùng về thể lệ tham gia chương trình tiêm chủng đặc biệt này.
“Ngoài 500.000 liều văcxin kể trên, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cũng đã có kế hoạch hỗ trợ VN trong giai đoạn đầu trên 1 triệu liều văcxin cúm A/H1N1, nhưng chưa có thời gian hỗ trợ cụ thể”- ông Huấn nói. Bên cạnh đó, văcxin ngừa cúm A/H1N1 là loại văcxin mới, chưa được thử nghiệm trên lâm sàng nhiều, nên Bộ Y tế cũng chưa có chủ trương cho tiêm ngừa kiểu dịch vụ bởi lo ngại có tai biến xảy ra, sẽ rất khó khăn để triển khai chương trình phòng dịch.
Ở giai đoạn đầu này chỉ có những loại văcxin được WHO khuyến cáo sử dụng và đạt độ an toàn, đã được sử dụng ở châu Âu, Mỹ mới được phép nhập khẩu vào VN. Với những yêu cầu này, hiện đã có một nhà sản xuất văcxin ngừa cúm A/H1N1 là GSK thông báo sớm nhất tháng 12-2009 và muộn nhất tháng 1-2010 văcxin ngừa cúm A/H1N1 sẽ về đến VN để triển khai tiêm ngừa miễn phí cho nhóm nguy cơ cao kể trên.
Có thể tiêm hai mũi/liều
Theo ông Trịnh Quân Huấn, Công ty Sinovac - nhà sản xuất văcxin ngừa cúm A/H1N1 ở Trung Quốc - đã chính thức thực hiện phác đồ tiêm ngừa cúm A/H1N1 với một mũi tiêm. “Nhưng với cúm mùa thông thường vẫn sử dụng phác đồ tiêm hai mũi/liều, nên Bộ Y tế đang đề nghị WHO khuyến cáo bằng văn bản cho VN nên theo phác đồ tiêm ngừa nào, tiêm loại văcxin nào có hiệu lực tốt, đảm bảo an toàn…”. Về giá văcxin, Cục Quản lý dược đang được giao làm đầu mối nhận báo giá từ các công ty, ông Huấn cho biết.
Hiện nay người dân không thể mua được Tamiflu chữa H1N1 ở các hiệu thuốc.
"Các bệnh viện đều quá tải bệnh nhân H1N1, trong khi 80% số người mắc bệnh này không cần nhập viện", tiến sĩ Nguyễn Văn Kính, Viện trưởng Viện các bệnh truyền nhiễm và nhiệt đới quốc gia lý giải cho đề xuất để người dân chữa H1N1 tại nhà.
Trong buổi họp giao ban chiều qua, ông Nguyễn Văn Kính cho biết, hầu hết bệnh nhân H1N1 đều mong được điều trị ngoại trú. Và thực tế, đa số họ không cần nhập viện mà có thể điều trị tại gia đình bằng thuốc đặc trị. Tuy nhiên, theo quy định của Bộ Y tế, chỉ những trường hợp nhập viện mới được cấp thuốc Tamiflu, và loại thuốc này cũng không được bán ngoài thị trường nên người dân không thể mua được.
Trong khi đó, theo tiểu ban điều trị cúm H1N1 của Bộ Y tế, hầu hết các bệnh viện đều quá tải số bệnh nhân mắc cúm này. Một số bệnh viện như Viện các bệnh nhiệt đới và lâm sàng quốc gia, Bệnh viện Thanh Nhàn Hà Nội phải dồn nhiều khoa khác lại để lấy chỗ cho bệnh nhân cúm nằm mà vẫn không xuể.
Bên cạnh đó, ngay cả hình thức bệnh viện dã chiến nếu có tổ chức thì cũng chỉ duy trì được trong thời gian ngắn, không thể kéo dài mãi được.
Vì vậy, theo ông Kính, nên đưa Tamiflu đến tận cấp xã, phường, để người dân có thể tự điều trị H1N1 tại nhà, có sự giám sát của các nhân viên y tế.
Cũng chung đề xuất này với ông Kính, bà Nguyễn Hồng Hạnh, Phó viện trưởng Viện Vệ sinh dịch tễ trung ương cho rằng nên thiết lập đội điều trị nhanh (như đội giám sát cúm) để chữa cho các ca cúm tại nhà. Cách này vừa giảm tải cho các bệnh viện vừa giảm tỉ lệ nhiễm chéo với các ca đến khám.
Tuy nhiên, Thứ trưởng Bộ Y tế Trịnh Quân Huấn cho rằng, cần phải hết sức thận trọng trong việc để người dân tự điều trị H1N1 bằng Tamiflu. Ông Huấn cho biết, hiện nay, trên thế giới chưa có nước nào phát thuốc này rộng rãi và cho người dân tự trị bệnh tại nhà bởi người ta lo ngại nhất là tình trạng kháng thuốc. Và thực tế, đã có 13-14 nước có hiện tượng kháng thuốc. Tổ chức Y tế thế giới cũng không khuyến cáo đưa thuốc này ra cộng đồng.
"Nếu phát thuốc cho cộng đồng thì không ai có thể kiểm soát được việc người dân sử dụng thuốc thế nào, liệu họ uống có đúng chỉ định, đúng liều hay không và điều này chắc chắn sẽ dẫn đến tình trạng kháng thuốc. Như vậy là chúng ta sẽ không còn vũ khí để chữa bệnh nữa", ông Huấn nói.
Thứ trưởng yêu cầu các chuyên gia cần họp lại để cân nhắc vấn đề này và sớm đưa ra quyết định làm sao vừa điều trị kịp thời cho người dân, giảm được tỉ lệ tử vong do H1N1 vừa không xảy ra tình trạng kháng thuốc.
Ông cũng nhấn mạnh, hiện nay, khi bệnh đang lây lan rộng, người dân khi nhiễm cúm cần nghĩ ngay là bị H1N1 để điều trị sớm.
Ngày 21-10, tại cuộc họp của ban chỉ đạo phòng chống cúm A/H1N1, vụ trưởng Vụ Pháp chế Bộ Y tế Trần Đức Long cho biết đang cố gắng để có thể nhập khẩu 500.000 liều văcxin ngừa cúm A/H1N1 vào quý 4 năm nay.
Theo ông Long, hiện VN đang xem xét văcxin ngừa cúm A/H1N1 của hai hãng dược phẩm GSK và Novartis. Theo ông Nguyễn Huy Nga - cục trưởng Cục Y tế dự phòng và môi trường, đối tượng ưu tiên tiêm văcxin là phụ nữ có thai, người mắc bệnh mãn tính, trẻ em và cán bộ y tế trực tiếp điều trị cho bệnh nhân cúm A/H1N1.
Theo ông Nga, Tổ chức Y tế thế giới đã thông báo đưa VN vào danh sách các quốc gia được ưu tiên viện trợ văcxin phòng cúm A/H1N1, với trên 1 triệu liều sẽ về VN vào năm 2010. Cùng ngày, Bộ Y tế xác nhận đã có thêm một trường hợp (ở Bắc Giang) tử vong do cúm A/H1N1, nâng tổng số ca tử vong tại VN do cúm A/H1N1 lên 25 người.
Bộ Y tế đã công nhận thêm năm phòng xét nghiệm ở phía Bắc, ba ở phía Nam (tại các trung tâm y tế dự phòng Nam Định, Vĩnh Phúc, Hà Nội, Hải Phòng, Yên Bái, Bệnh viện Chợ Rẫy, trung tâm y tế dự phòng Tiền Giang và Đồng Tháp) đủ điều kiện xét nghiệm cúm A/H1N1.
Cả nước đã có 10.208 ca dương tính với cúm A/H1N1.
Cục Y tế dự phòng và môi trường Việt Nam cho biết đã ghi nhận một trường hợp tử vong liên quan cúm A/H1N1 là một phụ nữ mang thai tại Bình Định, nâng tổng số ca tử vong do dịch bệnh này ở nước ta lên 24 trường hợp.
Đây là thai phụ thứ 5 ở nước ta tử vong liên quan dịch cúm A/H1N1.
Theo đó, nữ bệnh nhân này 29 tuổi, sinh sống tại xã Ân Hữu, huyện Hoài Ân, tỉnh Bình Định. Bệnh nhân có tiền sử mổ lấy thai 3 lần (lần 1 con tử vong, lần 2 con bị bệnh tim bẩm sinh). Bệnh nhân đang có thai 39 tuần và nuôi con nhỏ 5 tuổi bị bệnh tim bẩm sinh tại Bệnh viện đa khoa Bồng Sơn, Bình Định.
Ngày 10-10, bệnh nhân có triệu chứng sốt, ho, mệt mỏi toàn thân, được Bệnh viện Bồng Sơn mổ lấy thai. Sau khi mổ 4 ngày bệnh nhân vẫn sốt, ho, khó thở nên chuyển lên Khoa lây Bệnh viện đa khoa Bình Định trong tình trạng suy hô hấp, sốt cao, được chẩn đoán viêm phổi nặng, suy hô hấp độ 2. Bệnh nhân tử vong lúc 17g ngày 15-10. Kết quả xét nghiệm cho thấy bệnh nhân này dương tính với cúm A/H1N1.
Trong ngày 17-10, nước ta chỉ phát hiện thêm 19 ca dương tính với cúm A/H1N1. Tính đến 17 giờ ngày 17-10, Việt Nam ghi nhận 10.208 trường hợp dương tính với cúm A/H1N1, 24 trường hợp tử vong.
Bộ Y tế tiếp tục khuyến cáo: Phụ nữ có thai là đối tượng nguy cơ cao, nếu có biểu hiện nghi ngờ cúm cần đến các cơ sở y tế để được tư vấn và chữa trị kịp thời, hạn chế biến chứng nặng dẫn đến tử vong.
Tổ chức Y tế thế giới (WHO) hôm 16-10 cho biết cúm A/H1N1 rõ ràng nguy hiểm hơn so với cúm thường, đặc biệt tấn công mạnh vào người trẻ và có tốc độ giết người vô cùng nhanh.
Tiêm văcxin ngừa cúm A/H1N1 tại Bệnh viện Cleveland (Mỹ) ngày 15-10- Ảnh: AP
Theo WHO, chủng cúm mới trong một số trường hợp có thể gây ra nhiều triệu chứng bất thường và nghiêm trọng. “Những người tham gia chăm sóc các ca như vậy cùng nhận thấy chúng rất khác biệt với kiểu thường thấy ở cúm mùa” - Reuters dẫn lời bác sĩ Nikki Shindo thuộc WHO. Nếu phạm vi hoạt động của cúm thường chỉ giới hạn ở phần trên của hệ thống hô hấp như mũi, cổ họng, thì virus cúm A/H1N1 đi sâu hơn xuống phổi. “Điều đó có nghĩa loại virus này dễ gây ra chứng viêm phổi hơn” - ông Shindo giải thích.
WHO cũng xác nhận chủng cúm A/H1N1 đặc biệt nguy hiểm đối với thanh thiếu niên và có tốc độ phát triển trên đối tượng này rất nhanh. Có những ca bệnh trở nên trầm trọng chỉ sau 3-5 ngày phát bệnh dẫn đến suy hô hấp chỉ trong 24 giờ tiếp theo. Báo cáo mới nhất từ Trung tâm Ngăn ngừa và kiểm soát dịch bệnh (CDC) Mỹ cho biết khoảng 86 trẻ em tại đây tử vong do cúm A/H1N1, độ tuổi 5-17.
Trong khi đó, thông tin từ Chính phủ Mỹ cảnh báo lượng văcxin cung cấp vào cuối tháng này sẽ bị hụt khoảng 25%, tức 10-12 triệu liều, so với dự kiến 40 triệu liều. Đến nay hơn 11 triệu liều văcxin đã được triển khai tại Mỹ, song việc tiêm phòng rộng rãi phải đợi đến tháng 11. Theo BBC, số bang bùng phát cúm A/H1N1 tại Mỹ hiện nay là 41 bang.
Trao đổi với Tuổi Trẻ ngày 4-10, Thứ trưởng Bộ Y tế Trịnh Quân Huấn khẳng định hiện ĐBSCL, miền Bắc không thiếu sinh phẩm xét nghiệm cúm A/H1N1.
“Cần bao nhiêu tiền mua thiết bị, thuốc men chống dịch Chính phủ cũng có thể cấp, vấn đề không phải thiếu sinh phẩm xét nghiệm mà là chúng tôi chủ trương không xét nghiệm đại trà nữa, nhất là ở những địa phương đã có từ 300 người bệnh trở lên” - ông Huấn cho biết.
Theo ông Huấn, hiện chỉ còn 4/63 địa phương (chủ yếu ở miền núi phía Bắc) chưa có bệnh nhân cúm A/H1N1, vì thế việc giám sát, xét nghiệm kiểu cũ sẽ tập trung vào bốn địa phương này. Còn lại, Bộ Y tế chủ trương xét nghiệm bệnh phẩm từ 15 điểm giám sát cúm, nhằm theo dõi sự biến đổi của virus và tình hình kháng thuốc.
Các địa phương có số ca bệnh lớn cần tập trung vào điều trị. Tất cả trường hợp có ho, sốt, viêm long đường hô hấp, cúm... đều phải nghĩ ngay đến cúm A/H1N1 do thời gian vừa qua 70% mẫu bệnh phẩm của bệnh nhân cúm là cúm A/H1N1.
Chỉ trong ngày 19/9, VN đã ghi nhận thêm 299 trường hợp dương tính với cúm H1N1. Đây cũng là ngày có số ca mắc cao nhất kể từ khi có người đầu tiên mắc bệnh đến nay.
Theo Bộ Y tế, trong ngày hôm qua, chỉ riêng các tỉnh phía Nam đã có 202 trường hợp, miền Trung - Tây Nguyên 49 ca và miền Bắc là 48.
Trường học là nơi cúm H1N1 dễ bùng phát. Ảnh: Thiên Chương.
Tại TP HCM, đại diện Sở Y tế,cho hay, cùng với 68 ca mắc mới trong ngày 19/9, 4 ổ cúm đã được phát hiện liên tiếp.
Tại Trường mầm non Tuổi Hoa (quận 8), một số bé hiện được phát hiện dương tính sau khi có biểu hiệt ho, sốt, đau họng. Tất cả trẻ tiếp xúc gần đã được cho nghỉ học để phòng bệnh. Trường TH Vạn Nguyên ở cùng quận, học sinh ở một số lớp học cũng đã được cách ly điều trị do mắc cúm.
Sở Y tế TP HCM cũng cho hay, cúm đã tấn công Nhà thiếu Nhi thành phố - nơi thường tập trung trẻ em từ các quận đến sinh hoạt. Ngoài ra, nhiều công nhân tại một công ty may ở đường Bàu Cát, Tân Bình cũng có kết quả dương tính.
Tại một số tỉnh phía Nam như Đồng Nai, Tây Ninh, Long An, Cần Thơ, Trà Vinh, Cà Mau, cúm cũng thường xuyên xuất hiện ca mới khiến nhiều lớp học thậm chí trường học phải tạm ngừng giảng dạy. Số ca mắc cúm trong cộng đồng theo đại diện ngành y tế các tỉnh, đã không ngừng tăng. Tuy nhiên tại buổi hội thảo về Kế hoạch hành động phòng chống đại dịch cúm H1N1, hôm 17/9 tại TP HCM, tiến sĩ Nguyễn Huy Nga - Cục trưởng Y tế dự phòng và môi trường, dự báo: dịch cúm A/H1N1 sẽ có thể bùng phát mạnh và lan rộng trong cộng đồng trong vài tháng tới. Ông Nga đặc biệt quan tâm đến trường học và cơ quan vì theo ông, đây là những môi trường dễ lây lan.
Trước thực trạng cúm ồ ạt tăng ca, đại diện Viện Pasteur TP HCM cho hay, Viện này đang rơi vào tình trạng quá tải xét nghiệm. Hậu quả của việc ùn ứ mẫu chờ xét nghiệm dẫn đến kết quả xét nghiệm kéo dài ngoài ý muốn. Nhiều trường hợp ở các tỉnh phải đến 4 ngày mới có. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến công tác điều trị và tính mạng của bệnh nhân.
Theo ông tiến sĩ Trần Ngọc Hữu, Viện trưởng Viện Pasteur TP HCM, hiện Viện vẫn còn tồn hơn 500 mẫu chờ xét nghiệm. Ông Hữu cho rằng, ngành y tế chỉ nên cho lấy mẫu xét nghiệm đối với những trường hợp nghi nhiễm cúm H1N1 có triệu chứng nặng. Những người có triệu chứng giống cúm, nên được điều trị như ca dương tính mà không cần xét nghiệm. Bên cạnh đó, Bộ Y tế cũng nên tăng cường thêm các bệnh viện có đủ điều kiện thực hiện xét nghiệm.
Tính đến đêm ngày 19/9, Việt Nam đã ghi nhận 6.478 trường hợp dương tính, trong đó, miền Nam chiếm gần 2/3 số ca.
