Bệnh nhân đái tháo đường 9 tuổi

 .

Bé N.N.T. (9 tuổi, ở Hà Nội) đến Bệnh viện Nội tiết T.Ư khám bệnh sau thời gian điều trị đái tháo đường vì bất ngờ được phát hiện chỉ số đường máu lên tới gần 15mm/lít, chỉ số Hba1c là 11,7%, trong khi chỉ số này ở mức 9% bệnh nhân đã phải tiêm insulin.

Bé T. là một trong số bệnh nhân đái tháo đường type 2 trẻ nhất VN cho đến nay.

Trẻ hóa

TS Nguyễn Thị Thanh Hóa, trưởng khoa cấp cứu Bệnh viện Nội tiết T.Ư, cho biết bé T. có mẹ bị đái tháo đường, trọng lượng khi sinh của bé là 4,2kg, là hai yếu tố nguy cơ dẫn đến căn bệnh này. Trước khi đến bệnh viện hai tháng, cân nặng của bé ở mức 42kg, là mức khá cao so với cậu bé mới 9 tuổi. Một tháng trước khi nhập viện, bé uống nhiều, tiểu nhiều, sút cân nhanh (một tháng sút 4kg).

Là bệnh nhân đái tháo đường, mẹ bé đã sử dụng máy đo đường huyết cá nhân để thử đường máu cho con. Bé đã được đưa ngay đến Bệnh viện Nội tiết T.Ư để điều trị, rất may do đáp ứng tốt với thuốc uống, hiện lượng đường huyết của bé đã về 7mm/l và chỉ số Hba1c ở mức 9%. Tuy nhiên, bé sẽ phải điều trị suốt đời.

Theo TS Hóa, bé T. là một trong số bệnh nhân đái tháo đường type 2 trẻ tuổi ở VN cho đến nay. Nói là một số nhưng trước bé T. chỉ có một bệnh nhân là trẻ em (8 tuổi) được phát hiện mắc đái tháo đường type 2, nhưng ở thể khác với bé T. là thể kháng insulin. Hiện tại Bệnh viện Nội tiết T.Ư cũng điều trị cho một bệnh nhân đặc biệt, bé P.T.N., sinh năm 2008, ở Hải Phòng. Bé N. nhập viện điều trị một tháng trước đây sau khi có hàng loạt biểu hiện của bệnh nhân đái tháo đường. 

Tại bệnh viện, các bác sĩ phát hiện chỉ số đường máu của bé là 9,8mm/lít và Hba1c là 8,7%, tuy nhiên điều lạ là chưa xác định được rõ ràng bé N. mắc đái tháo đường type 1 hay type 2, nên mẫu xét nghiệm của bé đang được chuyển đến khoa hóa sinh Bệnh viện Bạch Mai, chờ chuyên gia Mỹ đến VN thăm khám và hỗ trợ.

TS Hóa cho biết trước đây do chưa định lượng được nồng độ insulin và C- peptid, bệnh nhân đái tháo đường dưới 40 tuổi được xem là đái tháo đường type 1, trên 40 tuổi là đái tháo đường type 2. Song hiện nay đã định lượng được hai chỉ số này và việc xác định type bệnh rất dễ dàng. Nhưng có một thực tế là số lượng bệnh nhân đái tháo đường type 2 ở lứa tuổi trẻ đang ngày càng gia tăng rất nhanh.

Phòng bệnh thế nào?

TS Hóa cũng nói thêm khác với những trẻ em ở nhóm có nguy cơ mắc đái tháo đường cao, như có người thân mắc bệnh, trọng lượng sơ sinh trên 4kg, trẻ mập mạp quá mức, thì bé N. có trọng lượng khi sinh chỉ 2,8kg, trước khi nhập viện bé nặng 13kg (sau khi sút 2kg trong một tháng), gia đình bé không ai mắc đái tháo đường. TS Hóa cho rằng còn có những căn nguyên do gen và các yếu tố khác.

Tuy nhiên, TS Hóa khuyến cáo rất nên quản lý thai kỳ, không để thai phát triển quá mức, trọng lượng trẻ sơ sinh từ 3,8-4kg trở lên là nguy cơ cao cả với mẹ và bé. Theo ông Anil Kupur - giám đốc Quỹ Phòng chống đái tháo đường thế giới, chỉ có 6% bệnh nhân đái tháo đường trên thế giới đạt mục tiêu điều trị, do sau khi mắc bệnh họ vẫn chưa tuân thủ điều trị. 

Tại VN, TS Hóa cho rằng tỉ lệ bệnh nhân đái tháo đường đến viện muộn, nhất là khi có biến chứng mắt, bàn chân, thận... mới đến bệnh viện rất cao. Quản lý thai kỳ, phòng bệnh sớm bằng lối sống lành mạnh, tập thể dục thường xuyên... đang được coi là những biện pháp phòng bệnh hiệu quả.

LAN ANH

Béo phì: chuyện "quốc gia đại sự"

Nhiều cuộc khảo sát, nghiên cứu hằng năm về điều kiện sống của các nước trên thế giới đều xếp quê hương của Andersen vào hạng hạnh phúc nhất. Không rõ có phải vì người dân nơi đây quá sung sướng mà hiện nay bệnh béo phì và thừa cân đang trở thành chuyện "quốc gia đại sự"!

Một trẻ bị béo phì cân trọng lượng của mình - Ảnh: AFP

Đan Mạch vốn có nguồn hải sản dồi dào phong phú nhưng từ khi đạt được những thành tựu kinh tế khả quan cuối thập niên 1980, đưa nước này vào số 10 nước có thu nhập đầu người cao nhất thế giới thì tập quán ẩm thực cũng dần thay đổi.

Người dân uống bia, rượu nhiều hơn, thức ăn nhanh được ưa chuộng, nhất là trong giới trẻ. Nước ngọt có gas, hamburger, pizza và kebab (món thịt nướng Trung Đông, tại Bắc Âu được ăn kèm với bánh mì mềm và xốt trứng), sôcôla... chiếm ưu thế trước thực phẩm truyền thống.

Hậu quả là trong 10 năm qua số người mắc bệnh béo phì tăng lên nhanh chóng: hiện cứ bốn người thì có một người dư cân và 15% trẻ em mắc bệnh béo phì. Và như thành quy luật, khi chủ mắc bệnh béo phì hay thừa cân thì thú nuôi trong nhà như chó, mèo cũng bị y như vậy.

Trước sự thôi thúc của các chuyên gia sức khỏe về việc thực hiện những chương trình cấp quốc gia chống béo phì, chính phủ đã áp dụng một số biện pháp như khuyến khích người dân ăn cá, chất bột, rau xanh nhiều hơn và cho trẻ em ăn nhiều trái cây tươi, tăng thuế đánh trên kẹo, sôcôla, yêu cầu các siêu thị xếp kẹo, sôcôla lên kệ ngoài tầm với của trẻ em...

Nhưng kết quả thu được không đáng kể do trẻ em đều được nhà nước cấp tiền túi hằng tháng nên dễ dàng mua những món khoái khẩu.

Do vậy, chính phủ đưa ra chương trình ”Bữa ăn dinh dưỡng”. Các hội đồng thành phố và thị xã được trích ngân sách để xây dựng các nhà bếp tập thể, cung cấp bữa trưa đúng tiêu chuẩn cho các cháu mẫu giáo và tiểu học bán trú công lập từ 1-1-2010.

Trong năm nay, các hội đồng thành phố và thị xã sẽ được cấp thêm 400 triệu kroner (khoảng 80 triệu USD) để học sinh tất cả các trường mẫu giáo và tiểu học công lập, dân lập trên cả nước đều có bữa ăn dinh dưỡng.

Sáng kiến này thoạt tiên được nhiều người hoan nghênh do cha mẹ sẽ giảm được thời gian lo cơm trưa cho con cái, tiết kiệm tiền bạc, bữa ăn đảm bảo đủ chất dinh dưỡng nhưng không thừa calori, trẻ em tập thói quen ăn các thức tốt cho sức khỏe...

Với tiêu chí ”sức khỏe trên hết”, phần ăn trưa cho một học sinh 8-10 tuổi thường có một lát bánh mì nâu, quả trứng luộc, ít trứng cá thu hấp, cà rốt, dưa leo, bông cải xanh, đậu hột luộc, thêm quả táo hoặc trái chuối. Tất cả các thức có chứa đường như kẹo, bánh ngọt, kem, thậm chí sữa chua đều bị cấm triệt để.

Nhưng vừa đi vào thực hiện thì các bữa ăn dinh dưỡng này đã gặp sự phản đối quyết liệt của đa số phụ huynh. 67% người gọi đây là một ý tưởng tồi. Lý do là các bữa trưa do bếp tập thể cung cấp nhạt nhẽo, không hợp khẩu vị trẻ hoặc khẩu phần quá nhỏ nên nhiều cháu bị đói. Hậu quả là chúng ăn nhiều hơn mức bình thường khi về đến nhà.

Nhiều người tuy biết các bữa ăn dinh dưỡng về lâu dài sẽ tốt cho trẻ nhưng bất lực trước ý muốn của con cái.

Các đảng đối lập liền nhân cơ hội này kịch liệt chỉ trích chính phủ liên đảng của Thủ tướng Lars Loekke Rasmussen đã đưa ra một chương trình vốn không hiệu quả lại còn gây tốn kém cho công quỹ, như thủ đô Copenhagen đã phải chi tới 17 triệu kroner (3,4 triệu USD) vào việc xây dựng các bếp tập thể.

Trước sức ép của dư luận, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Karen Ellemann phải tuyên bố tạm ngưng chương trình bữa ăn dinh dưỡng chỉ sau hai tuần.

Các gia đình sẽ được phép lựa chọn giữa giải pháp bữa ăn dinh dưỡng hay tự lo cơm từ nhà.

Có nơi như thành phố Aarhus cắt một phần tiền trợ giá bữa trưa cho các gia đình để đảm bảo các cháu được ăn đủ dinh dưỡng.

Trong khi chính phủ đang lúng túng trước ”quốc nạn” này, Tổ chức Tham vấn trọng lượng của Đan Mạch (DDV) đã đề xuất giải pháp thưởng tiền cho trẻ dưới 15 tuổi mỗi khi giảm được trọng lượng. Mỗi lần một cháu giảm được tối thiểu 500g trọng lượng sẽ được thưởng 70 kroner/tuần, tức mỗi tháng sẽ có thêm 300 kroner (60 USD) tiền túi. Càng sút cân càng được nhiều tiền.

Theo DDV, phương pháp này đã tỏ ra hiệu quả khi được áp dụng tại một số nơi ở Mỹ, Anh và chuyện thưởng tiền cho trẻ giảm cân cũng giống như thưởng tiền khi chúng đạt điểm tốt tại nhà trường.

Tuy nhiên, đề xuất này cũng gặp phải sự phản đối gay gắt của các chuyên gia tâm lý và y tế.

Theo họ, cách này sẽ không đem lại hiệu quả vì trẻ đã rủng rẻng tiền túi do nhà nước cấp và một số trẻ ham tiền sẽ cố tìm cách giảm cân để lấy tiền chứ không phải vì sức khỏe. Hơn thế nữa, việc giảm cân tùy tiện sẽ có nguy cơ dẫn đến bệnh chán ăn.

Ai bảo người giàu là sung sướng?

TTO

Giảm béo sau sinh

Tôi 39 tuổi có hai con. Bé gái 28 tháng, bé trai 6 tháng. Sau khi sinh hai bé tôi hay bị chóng mặt, choáng váng, mắt mờ, mỏi, hơi đau đầu. Mang thai bé đầu tôi nặng 50kg (cao 151cm), sau đó tăng 13kg, sinh xong giảm dần còn 58kg. Mang thai bé thứ hai tôi tăng 9,5kg và hiện giờ là 63kg. Tôi muốn giảm cân từ từ, không ảnh hưởng đến việc cho bé bú.

THANH VY

Tập thể dục đi bộ để giảm béo phì sau sinh - Ảnh: N.C.T.

Phụ nữ mang thai hormone thai nghén sẽ tăng cường dự trữ mỡ để chuẩn bị nguyên liệu cho hai “nhà máy sữa” đi vào sản xuất. Nhiều bạn mang thai thực hiện đúng lời khuyên về dinh dưỡng, chỉ tăng chừng 10-12kg thì sau khi lâm bồn lượng mỡ dự trữ này còn tồn đọng dưới da bụng, vùng mông 3-5kg. Nếu ăn vừa đủ thì lượng mỡ này sau một năm mới mất dần, trả lại vóc dáng thon thả ban đầu.

Sau sinh, có bà mẹ ăn mỗi ngày 6-8 bữa cơm, chưa kể uống sữa với lời khuyên “uống sữa mới ra sữa”, chả khác gì “con ong ăn đường thì ra nhiều mật”, và năng lượng thừa được gan tổng hợp mỡ chở đến các “nhà kho” dự trữ. Nơi lỏng lẻo nhất là bụng, vì thế nhiều chị sau sinh bốn tháng lại có “cái bầu” mới chứa toàn mỡ.

Để tránh béo phì sau khi sinh, bạn ăn ba bữa chính đủ bốn nhóm thực phẩm (chất bột đường, chất đạm, chất béo, vitamin và chất khoáng) và theo dõi cân nặng, chỉ cần tăng 0,5kg là bạn đã phải giảm ăn đi một chút rồi. Có bạn ngoài ba bữa lại “giặm vá” thêm 1 lít sữa và quan niệm chỉ có cơm gây béo phì còn sữa thì không!

Song song với cách ăn là chuyển động cơ thể bằng cách đi lại, chăm sóc bé, nấu nướng. Bạn có thể đi bộ trong nhà chừng 20 phút, ngày hai lần. Sự chuyển động sẽ giúp tử cung co hồi tốt, sản dịch mau hết. Đừng nằm bất động một chỗ, chờ người nhà bưng cơm tận giường.

Trở lại vấn đề của bạn. Trong hai năm bạn sinh liền hai cháu, không có người phụ giúp, lại ở độ tuổi lớn hơn 35 thì không thể gọi là khỏe được. Rồi thức khuya, dậy sớm, ngủ không đủ, căng thẳng đã khiến các triệu chứng như chóng mặt, đau đầu, choáng váng, mờ mắt xuất hiện. Vì bận rộn với hai đứa bé nên bạn ăn uống không giờ giấc, bữa đói bữa no, ăn vội không kiểm soát được lượng thực phẩm nạp vào.

Stress như vậy làm rối loạn chuyển hóa mỡ và bạn dư 13kg so với trước đây là có cơ sở. Rối loạn chuyển hóa mỡ sẽ tạo cơ hội sinh ra những mảng vữa trong lòng mạch mà mạch não là nơi chúng có thể đóng lại. Thế là khi tim bơm máu, lượng oxy lên não không đủ dẫn tới choáng váng, đau đầu, chóng mặt.

Theo tôi, bạn nên nhờ người nhà phụ giúp trông cháu lớn, có chế độ ăn, ngủ khoa học và tranh thủ vừa chăm con vừa đi bộ trong nhà. Trong giai đoạn cho con bú chỉ cần mỗi tháng giảm 1kg là được.

TS.BS LÊ THÚY TƯƠI - TTO