'Quả ngọt' sau hành trình mòn mỏi chữa vô sinh

Với người phụ nữ, không gì khổ hơn lấy chồng mà không có con. Ai cảm thông thì hỏi "Chồng còn quan tâm không? Có nói gì không?". Nhưng có người ác khẩu thì bảo "Thôi, không đẻ được thì để chồng đi lấy người khác".

Vừa kể, chị Đặng Thu Hoàn, 34 tuổi, ở khu đô thị Nam Thăng Long, Hà Nội, vừa rơm rớm nước mắt khi nhớ lại những tháng ngày đằng đẵng, mòn mỏi trong hành trình đi kiếm con của vợ chồng chị.

6 tháng sau khi cưới, không thấy dấu hiệu gì anh chị đã bắt đầu lo. Chị thì đi siêu âm, canh ngày trứng rụng, anh cũng tự đi kiểm tra. Rồi uống thuốc Bắc, Nam, ai bảo chỗ này mát tay, chỗ kia tốt anh chị cũng lặn lội đến tận nơi. Nhưng, một năm rồi hai năm mà bụng chị vẫn không thấy to lên.

"Mình mong một thì ông bà mong mười vì chồng mình là con trai duy nhất. Các cụ không nói nhưng mỗi khi xem quảng cáo thấy hình những em bé kháu khỉnh lại bảo 'Sau này, cháu nội bà cũng như thế'. Thỉnh thoảng lại khen đứa bé kia xinh quá", chị Hoàn cho biết.

"Nhà chỉ có 4 người lớn ra lại vào, không có tiếng trẻ con nên nó cứ thiếu thiếu thế nào ấy. Buồn mà không ai dám nói ra. 2 năm đầu chưa có con thì còn tự an ủi mình có muộn một tý, hai vợ chồng đi chơi. Nhưng đến năm 3, 4 thì không còn ham hố gì nữa", anh Hoàng, chồng chị Hoàn nói.

Vợ chồng chị Hoàn cùng hai bé Miu và Nghé. Ảnh: N.P.

Hai năm đầu thử có con theo cách tự nhiên không được, đến năm 2006, hai vợ chồng chị quyết định đi thụ tinh trong ống nghiệm. Chuyển đến 2 bệnh viện, 4 lần thụ tinh thì có đến 3 lần thất bại. Mỗi lần làm là một lần hy vọng, nhưng rồi lại thất vọng đến tột cùng khi nghe bác sĩ thông báo không đậu thai.

Những lúc đấy, hai vợ chồng chỉ còn biết ôm nhau khóc, tự an ủi nhau nhưng chưa một lần nào anh chị từ bỏ hy vọng. "Con cái là lộc trời cho. 5 năm lấy chồng mà không có con so với những người 10 năm, 15 năm đi cầu tự cũng chả thấm vào đâu. Có người phải vay tiền, đi xin trứng để làm, mình còn hy vọng sao không thử", chị Hoàn nói.

Bác sĩ Tô Mai Hương, Phó giám đốc Bệnh viện Phụ Sản Hà Nội, Trưởng khoa hỗ trợ sinh sản cho biết, trung bình mỗi năm có khoảng hơn 10.000 người đến khám hiếm muộn. Họ vốn rất dễ tổn thương, chịu nhiều áp lực từ gia đình, xã hội nên tâm lý không thoải mái. Điều này càng làm cho quá trình thụ thai khó khăn hơn.

Tất cả bệnh nhân đến với khoa đều đặc biệt, mỗi người một hoàn cảnh. Hầu hết đã chữa thuốc nam, đông y rất nhiều thậm chí có những cặp còn đi xin con cầu tự khắp nơi… Chỉ đến khi mọi phương pháp không có kết quả họ mới đi thụ tinh trong ống nghiệm như một cơ may cuối cùng trong hành trình kiếm con, bác sĩ Hương cho biết.

Chị Linh, ở Gia Lâm, Hà Nội, một trong 10 người đầu tiên làm thụ tinh trong ống nghiệm tại bệnh viện (cũng là người sinh đầu tiên) tâm sự, suốt 3 năm chị đi chữa khắp nơi, uống thuốc, xông lá trầu không cửa mình, bị viêm rồi lại đặt thuốc, cứ như thế không biết nhiêu lần. Có đợt mấy tháng liền lên tận Đội Cấn đi nắn tử cung vì theo lời thầy tử cung chị bị cong, tinh trùng không lên được. Đi chữa tán loạn cả lên, nhưng đều không đem lại kết quả. Đến khi đi khám thì chị phải cắt một bên buồng trứng vì bị u nang, vòi trứng bị tắc.

Vợ chồng chị Linh cùng các bác sĩ Bệnh viện Phụ sản Hà Nội. Ảnh: N.H.

"Dù thế, tôi vẫn nghĩ mình may mắn vì sau 3 tháng mổ thông vòi trứng thì bệnh viện có chương trình thụ tinh lần đầu trong ống nghiệm. Cũng đắn đo, suy tính mãi vì mất mấy chục triệu mà không biết kết quả thế nào. Nhưng vẫn phải liều, bác sĩ đã nói tôi không thể có thai bình thường được", chị Linh kể lại.

Hồ sợ được bệnh viện chấp nhận, cả hai vợ chồng mừng lắm. Nhưng mọi việc không đơn giản, không phải đến một lần là xong. Hai vợ chồng vào viện liên tục, làm xét nghiệm xem có bệnh gì không, lấy trứng, tinh trùng, thử tinh trùng để phân loại... Khó khăn, vất vả nhất có lẽ là chuyện lấy tinh trùng của chồng.

"Đàn ông vốn đã ngại, lại phải tự lấy tinh trùng nên rất vất vả. Trong khi đó, phòng bệnh viện lại ồn ào. Mình ngồi ngoài đợi mà cũng thấy căng thẳng, nghe rõ cả tiếng xe máy, người nói, tiếng dao kéo lẻng xẻng. Chả trách đến gần nửa tiếng, mình mới thấy chồng ra", chị Linh vừa cười vừa nói.

Mọi chuyện suôn sẻ cho đến lúc đặt phôi và tử cung. Từ đó là giai đoạn hồi hộp nhất, chờ đợi từng ngày, giữ gìn, chị không dám đi đâu, chỉ quanh quẩn trong nhà, đi lại cũng rất khẽ khàng. Ngày lại ngày trôi qua một cách chậm chạp, 15 ngày nhưng chị có cảm giác như 15 năm. Đúng ngày hẹn, từ sáng sớm hai vợ chồng đến viện thử máu nhưng phải đến trưa mới có kết quả, lại phải đợi bác sĩ đọc.

"Đến khi biết thai đã đậu, tim mình như muốn vỡ tung vì vui mừng. Cả hai vợ chồng nhìn nhau khóc. Điều mình mong đợi suốt 3 năm qua đã thành sự thật, dù đó mới chỉ là 3 - 4 phần của 10%", chị Linh cho biết.

Thế nhưng có thai đã khó để giữ được thai càng khó hơn. Như trường hợp vợ chồng chị Hoàn, đến ngày thứ 8 bụng chị căng cứng, to lên như người mang thai tháng thứ 5.

Bác sĩ Tô Mai Hương, Phó giám đốc Bệnh viện Phụ Sản Hà Nội, cho biết chị Hoàn bị quá kích buồng trứng, tràn dịch màng bụng. Gần một tháng chị phải nằm phòng hậu phẫu, tiêm, truyền liên tục.

"Tiêm truyền nhiều như thế chỉ sợ không giữ được em bé. Có lần hút dịch qua âm đạo thấy chảy máu, lo quá, chỉ sợ bao nhiêu công sức, bác sĩ cùng hai vợ chồng làm cho đến bây giờ lại đổ xuống sông xuống biển. Nhưng khi nhìn thấy khuôn mặt hạnh phúc của vợ chồng chị Hoàn, chúng tôi lại tự nhủ mình phải cố gắng để nụ cười đó không tắt", bác sĩ Hương kể lại.

Biết trong bụng mình có hai hình hài bé nhỏ đang dần lớn lên, nỗi vui mừng đó khiến chị Hoàn không hề cảm thấy đau dù ngày 2 lần sáng, chiều đều phải chọc, hút dịch. Anh cũng lây chung niềm vui của vợ nhưng trong lòng vẫn phập phồng lo sợ không biết có giữ được thai không.

"Lo nhưng không dám nói với vợ. Nhiều lúc nghĩ dại nhỡ không giữ được thì sẽ như thế nào. Thôi thì đành phó thác cho ông trời. Vợ vẫn cười nói dù đau, mình là đàn ông con trai cũng phải tỏ ra cứng rắn dù cho mọi chuyện có thế nào", anh Hoàng cho biết.

Theo bác sĩ Hương, niềm vui, tinh thần lạc quan của người mẹ đã tạo nên điều kỳ diệu. Bé gái ra đời trước 3 phút, được 3,4 kg còn bé trai nặng 2,6 kg, ra đời ngày 1/2/2009.

Giây phút đón 2 con còn đỏ hỏn từ tay bác sĩ, anh Hoàng vẫn không thể tin nổi niềm vui lại đến với mình bất ngờ và trọn vẹn thế. Sinh hai bé cùng một lúc, một trai một gái. Lúc đấy, cả hai vợ chồng chỉ biết nhìn nhau, khóc rồi lại cười. Bao nhiêu cảm xúc, lo lắng sợ hãi, hạnh phúc vỡ òa trong giây phút đó. Sau 5 năm lấy nhau, cuối cùng họ đã có con.

"Mình là con trai nên ít khi khóc nhưng lúc đó vui quá nên khóc thực sự. Tết đó nhà đông vui hẳn lên, có tiếng trẻ con mà. Giờ hai con đã hơn một tuổi, thi thoảng hai vợ chồng vẫn ôn lại chuyện cũ. Bé Nghé trào đời sau chị Miu nhưng giờ lại lớn phổng phao hơn", anh Hoàng vừa cười vừa nói

Còn với chị Linh, suốt thời gian mang thai chị không dám đi lại nhiều, chỉ nằm nhà cho an toàn, đi lại cũng phải rón rén. Đáng lý chị là ca sinh thứ 2 - 3 trong đợt đó nhưng lại thành ra sinh đầu tiên. 34 tuần đã sinh, con chỉ được 1,5 kg, nằm lồng kính 19 ngày.

"Lúc ra viện bé được thêm 4 lạng. Mấy tháng đầu nuôi cũng vất vả lắm vì nhỏ quá. Mới đầu, ông xã cũng không dám bế, chỉ sợ tay lóng ngóng làm rơi. Dù sao, có con đã là may mắn rồi, giờ cháu được gần 3 tuổi rất đáng yêu", chị Linh vừa nói vừa chỉ bức ảnh con cho xem.

Đến giờ chị vẫn không thể quên cái Tết đầu tiên, năm 2007 sau 4 năm trời nhà mới có tiếng trẻ khóc. Chị thấy cuộc sống có ý nghĩa và mục đích hơn. Không còn phải lo sống, làm việc để cho ai nữa. Khó khăn lắm chị mới có con, nên chị muốn làm thật nhiều để giành cho con. Tết năm nay, nhà chị lại có thêm một thành viên mới, một phép màu, một bé gái đáng yêu mà không phải nhờ thụ tinh.

"Không phải ai đến với chúng tôi rồi cũng ra về với nụ cười viên mãn. Có người đến 6 tháng rồi lại xảy thai, có người vào viện hết lần này đến lần khác mà vẫn lầm lũi đi về. Vì thế, mỗi lần đón một em bé ra đời, cả khoa lại vui như tết", bác sĩ Hương tâm sự.

Giảm béo sau sinh

Tôi 39 tuổi có hai con. Bé gái 28 tháng, bé trai 6 tháng. Sau khi sinh hai bé tôi hay bị chóng mặt, choáng váng, mắt mờ, mỏi, hơi đau đầu. Mang thai bé đầu tôi nặng 50kg (cao 151cm), sau đó tăng 13kg, sinh xong giảm dần còn 58kg. Mang thai bé thứ hai tôi tăng 9,5kg và hiện giờ là 63kg. Tôi muốn giảm cân từ từ, không ảnh hưởng đến việc cho bé bú.

THANH VY

Tập thể dục đi bộ để giảm béo phì sau sinh - Ảnh: N.C.T.

Phụ nữ mang thai hormone thai nghén sẽ tăng cường dự trữ mỡ để chuẩn bị nguyên liệu cho hai “nhà máy sữa” đi vào sản xuất. Nhiều bạn mang thai thực hiện đúng lời khuyên về dinh dưỡng, chỉ tăng chừng 10-12kg thì sau khi lâm bồn lượng mỡ dự trữ này còn tồn đọng dưới da bụng, vùng mông 3-5kg. Nếu ăn vừa đủ thì lượng mỡ này sau một năm mới mất dần, trả lại vóc dáng thon thả ban đầu.

Sau sinh, có bà mẹ ăn mỗi ngày 6-8 bữa cơm, chưa kể uống sữa với lời khuyên “uống sữa mới ra sữa”, chả khác gì “con ong ăn đường thì ra nhiều mật”, và năng lượng thừa được gan tổng hợp mỡ chở đến các “nhà kho” dự trữ. Nơi lỏng lẻo nhất là bụng, vì thế nhiều chị sau sinh bốn tháng lại có “cái bầu” mới chứa toàn mỡ.

Để tránh béo phì sau khi sinh, bạn ăn ba bữa chính đủ bốn nhóm thực phẩm (chất bột đường, chất đạm, chất béo, vitamin và chất khoáng) và theo dõi cân nặng, chỉ cần tăng 0,5kg là bạn đã phải giảm ăn đi một chút rồi. Có bạn ngoài ba bữa lại “giặm vá” thêm 1 lít sữa và quan niệm chỉ có cơm gây béo phì còn sữa thì không!

Song song với cách ăn là chuyển động cơ thể bằng cách đi lại, chăm sóc bé, nấu nướng. Bạn có thể đi bộ trong nhà chừng 20 phút, ngày hai lần. Sự chuyển động sẽ giúp tử cung co hồi tốt, sản dịch mau hết. Đừng nằm bất động một chỗ, chờ người nhà bưng cơm tận giường.

Trở lại vấn đề của bạn. Trong hai năm bạn sinh liền hai cháu, không có người phụ giúp, lại ở độ tuổi lớn hơn 35 thì không thể gọi là khỏe được. Rồi thức khuya, dậy sớm, ngủ không đủ, căng thẳng đã khiến các triệu chứng như chóng mặt, đau đầu, choáng váng, mờ mắt xuất hiện. Vì bận rộn với hai đứa bé nên bạn ăn uống không giờ giấc, bữa đói bữa no, ăn vội không kiểm soát được lượng thực phẩm nạp vào.

Stress như vậy làm rối loạn chuyển hóa mỡ và bạn dư 13kg so với trước đây là có cơ sở. Rối loạn chuyển hóa mỡ sẽ tạo cơ hội sinh ra những mảng vữa trong lòng mạch mà mạch não là nơi chúng có thể đóng lại. Thế là khi tim bơm máu, lượng oxy lên não không đủ dẫn tới choáng váng, đau đầu, chóng mặt.

Theo tôi, bạn nên nhờ người nhà phụ giúp trông cháu lớn, có chế độ ăn, ngủ khoa học và tranh thủ vừa chăm con vừa đi bộ trong nhà. Trong giai đoạn cho con bú chỉ cần mỗi tháng giảm 1kg là được.

TS.BS LÊ THÚY TƯƠI - TTO

Cứu sống sản phụ chết lâm sàng trên bàn sinh

Bé trai con chị Hằng đang được bác sĩ viện C chăm sóc. Ảnh: MP.

Bị tắc mạch ối, chị Hằng bỗng tím tái, khó thở khi vừa lên bàn sinh rồi trụy tim mạch ngay sau đó. Các bác sĩ đã nhanh chóng phẫu thuật cứu hai mẹ con chị. Đây được xem là trường hợp sống sót hy hữu trong ngành sản khoa.

Chị Vũ Thị Hằng, 37 tuổi ở Hàm Long, Hoàn Kiếm, Hà Nội, nhập viện lúc 20h ngày 18/10. Khi đang nằm trên bàn sinh, chị Hằng nói với các bác sĩ rằng mình thấy khó thở rồi sau đó người chị tím tái dần.

Bệnh nhân được đặt ống nội khí quản và đưa ngay vào phòng mổ. Em bé đã chào đời an toàn còn người mẹ phải cấp cứu tích cực vì chảy máu nặng. Các bác sĩ đã phải nhanh chóng cắt bỏ tử cung của chị Hằng và và bóp tim ngoài lồng ngực. Sau khi thoát cơn hiểm nghèo, chị được chuyển sang Bệnh viện Việt Đức vì các bác sĩ lo ngại chị còn phải đối mặt với nguy cơ về mạch máu.

Theo tiến sĩ Nguyễn Viết Tiến, Giám đốc Bệnh viện Phụ sản Trung Ương, tắc mạch ối là bệnh lý khiến những người làm trong ngành sản khoa sợ nhất bởi nó diễn biến nhanh, đột ngột khiến các bác sĩ trở tay không kịp. Hiện tượng xảy ra khi nước ối tràn vào máu trong quá trình chuyển dạ đẻ, thường gây tử vong cho sản phụ và thai nhi. Tai biến này rất hiếm gặp trong sản khoa nhưng 80% trường hợp mắc phải đều dẫn đến tử vong.

Trường hợp của chị Hằng khá hy hữu. Chị đã có dấu hiệu điển hình của tắc mạch máu dẫn tới trụy tuần hoàn và đã rơi vào trạng thái chết lâm sàng. Tuy nhiên, nhờ được chẩn đoán chính xác và cấp cứu kịp thời, chị đã thoát khỏi lưỡi hái tử thần.

Hiện, chị Hằng đang hồi phục sức khỏe. Bé trai 2,9 kg của chị cũng không còn phải thở máy nữa.

VNE

70.000 phụ nữ tử vong do phá thai

Con số trên được Viện nghiên cứu Guttmacher công bố ngày 13-10 sau khi tiến hành cuộc khảo sát trên quy mô toàn cầu.

Theo nghiên cứu trên, dù ngày càng có nhiều biện pháp tránh thai an toàn giúp giảm tỉ lệ phá thai, mỗi năm vẫn có 70.000 phụ nữ trên thế giới thiệt mạng do phá thai không an toàn, với hơn nửa trong số này (khoảng 38.000 người) ngụ tại vùng hạ Sahara châu Phi. Đây là nơi có tỉ lệ dùng biện pháp tránh thai thấp nhất và có số trường hợp có thai ngoài ý muốn cao nhất.

Bác sĩ kiểm tra sức khỏe một thai phụ ở Katmandu, Nepal hôm 13-10 - Ảnh: AP

“Ở hầu hết các nước phát triển, việc phá thai an toàn và hợp pháp. Nhưng ở đa số nước đang phát triển, phá thai vẫn bị hạn chế nghiêm ngặt; do đó tình trạng phá thai không an toàn khá phổ biến và tiếp tục ảnh hưởng đến sức khỏe chị em phụ nữ cũng như đe dọa sinh mạng họ” , bà Sharon Camp, giám đốc Viện Guttmacher - tổ chức chuyên nghiên cứu các vấn đề về tình dục và sinh đẻ có trụ sở tại New York (Mỹ) - nhận xét.

Nghiên cứu kêu gọi các nước đang phát triển nới lỏng hơn nữa luật phá thai, và cho rằng việc siết chặt quy định không ngăn được tình trạng phá thai mà chỉ khiến nó thêm nguy hiểm.

"Quá nhiều phụ nữ bị thương tật hoặc thiệt mạng mỗi năm do không được phá thai hợp pháp”, bà Camp nói, đồng thời viện dẫn trong số 41,6 triệu trường hợp phá thai trong năm 2003 có đến 19,7 triệu ca không an toàn, đa số xảy ra ở các nước đang phát triển vẫn áp dụng luật hạn chế phá thai.

Nghiên cứu cũng đề xuất các biện pháp giảm tỉ lệ tử vong do phá thai không an toàn: tạo điều kiện cho người dân tiếp cận các biện pháp tránh thai hiện đại; cải thiện các dịch vụ kế hoạch hóa gia đình; cho phép mở các cơ sở phá thai hợp pháp và đảm bảo an toàn…

Tỉ lệ sinh đẻ tăng ở các nước giàu nhất thế giới

Theo phóng viên TTXVN tại New York, phân tích các số liệu dân số từ năm 2005 ở 140 nước, các nhà khoa học Trường ĐH Pennsylvania (Mỹ) và Mila (Ý) đã phát hiện tỉ lệ sinh đẻ ở các nước được xếp loại giàu nhất thế giới đã tăng trở lại, thậm chí ở một số nước tỉ lệ này đạt mức trung bình một phụ nữ sinh 2,1 trẻ em, trái với những dự báo lâu nay cho rằng ở các nước càng giàu với tiêu chuẩn sống cao thì tỉ lệ sinh đẻ càng thấp.

Theo các nhà nghiên cứu trên, sự sung túc và chương trình khuyến khích của chính phủ có thể đã giúp phụ nữ các nước giàu ngày càng kết hợp hài hòa hơn giữa việc sinh con và phát triển nghề nghiệp. Các nhà kinh tế ở các nước giàu lo ngại tỉ lệ sinh đẻ thấp sẽ gây nhiều vấn đề kinh tế - xã hội như dân số già, thiếu lao động trong các ngành kinh tế chủ chốt… nếu không tiếp nhận các nguồn lao động nhập cư.

tuoitre

Phụ nữ mang thai trước đại dịch cúm A/H1N1

Phụ nữ mang thai khả năng mễn dịch giảm nên dễ mắc bệnh hơn, nếu bị nhiễm virus cúm A/H1N1 thì càng nguy hiểm hơn, vì bệnh nặng hơn, khó điều trị, không chỉ ảnh hưởng đến thai phụ mà còn dẫn đến kết quả xấu cho thai nhi như sảy thai, đẻ non, nhẹ cân; khó thở do viêm phổi, thiếu ôxy làm cho thai nhi bị suy trong tử cung dẫn đến thai chết lưu, làm tăng tỷ lệ tử vong và bệnh tật.

Phụ nữ mang thai nếu có biểu hiện nhiễm cúm A/H1N1 cần đến ngay cơ sở y tế khám và điều trị. Ảnh: TL

Các chuyên gia của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết, ngay cả cúm theo mùa cũng là một mối đe dọa đối với phụ nữ mang thai, đặc biệt là ba tháng đầu, có thể dẫn đến những dị tật bẩm sinh.

Trong thời gian mang thai, sức đề kháng của người phụ nữ sẽ giảm đi. Do đó, họ thường dễ nhiễm bệnh hơn, và nếu nhiễm cúm A/H1N1 thì dễ biến chứng nặng hơn so với những đối tượng khác. Đối với thai nhi, nếu người mẹ nhiễm virus cúm A/H1N1 nói riêng và virus cúm nói chung, nhất là giai đoạn 12 tuần đầu tiên của thai kỳ, dễ dẫn đến tình trạng thai dị dạng, bất thường như sứt môi, hở hàm ếch, thậm chí còn gây đẻ non, sẩy thai, thai chết lưu nếu bị mắc ở 3 tháng cuối của thai kỳ.

Báo cáo của Trung tâm Kiểm soát và Phòng chống dịch bệnh Mỹ (CDC) cho biết chỉ trong vòng một tháng, từ ngày 15/4 - 15/5 tại Mỹ xác định 34 trường hợp phụ nữ mang thai nhiễm cúm A/H1N1. Từ ngày 15/4 - 16/6, có 6 trường hợp tử vong. Nguy cơ phụ nữ nhiễm cúm A/H1N1 phải nhập viện điều trị cao gấp 4 - 5 lần so với những người bệnh khác. Đặc biệt, các thai phụ này dễ bị biến chứng phổi, suy hô hấp nặng phải thở bằng máy, và dẫn đến tử vong. CDC khuyến cáo phụ nữ mang thai nếu phát hiện các triệu chứng nhiễm cúm A/H1N1 phải đến bệnh viện ngay để được điều trị và họ cần được tiêm phòng vắc-xin chống cúm càng sớm càng tốt.

Theo khuyến cáo của Bộ Y tế, để phòng tránh cúm A/H1N1, những người mắc bệnh mạn tính (bệnh tim mạch, hen, lao phổi, tiểu đường, béo phì, suy dinh dưỡng, bệnh nhân AIDS...), phụ nữ mang thai, người già, trẻ em cần được đặc biệt quan tâm tới tình trạng sức khỏe của mình, tránh tiếp xúc với người nghi ngờ mắc bệnh, khi có biểu hiện bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được khám, chữa kịp thời, hạn chế biến chứng nặng và tử vong.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cũng khuyến cáo, khi vắc-xin đại dịch được phổ biến, y tế có thẩm quyền nên cân nhắc việc cung cấp cho phụ nữ mang thai là nhóm ưu tiên nhất

SKDS