Những thói quen tưởng sạch hóa độc hại

Có những thói quen tưởng sạch sẽ nhưng xét theo khoa học lại mất vệ sinh và gây hại sức khỏe.

Trong thực tế, có những thói quen mà chúng ta thường nhầm tưởng rằng làm như vậy là rất sạch sẽ, vệ sinh, nhưng xét về phương diện khoa học, chúng không những mất vệ sinh mà còn gây hại cho sức khỏe.

1. Dùng giấy trắng, giấy báo để gói đồ ăn. Không ít người vì lý do “nhất cử lưỡng tiện” nên dùng giấy trắng hoặc báo mới để gói đồ. Đó là thói quen vô cùng mất vệ sinh.

Bởi trong quá trình sản xuất giấy các loại, không thể tránh khỏi việc sử dụng chất tẩy rửa. Chất tẩy rửa này sau khi tiếp xúc với thực phẩm sẽ gây ra các phản ứng hóa học, kết quả của những phản ứng ấy là những chất gây hại lưu lại trên thực phẩm. Người ăn phải sẽ có hại cho sức khỏe, nếu ăn những thực phẩm ấy trong thời gian dài có thể gây ngộ độc, thậm chí nguy hại đến tính mạng.

2. Dùng giấy vệ sinh lau chùi đồ dùng đựng thức ăn, trái cây. Theo điều tra chất lượng giấy vệ sinh trên diện rộng ở Trung Quốc, rất nhiều loại giấy vệ sinh vẫn chưa trải qua quá trình khử độc tố hoặc khử độc không triệt để, còn chứa nhiều loại nấm mốc, vi khuẩn rất dễ bị tách ra và bám vào vật tiếp xúc với nó (như lau bát đũa, cốc chén, trái cây…).

Do đó, cần lưu ý lựa chọn những loại giấy ăn đạt tiêu chuẩn khử trùng, khử độc để bảo vệ sức khỏe.

3. Dùng khăn trải bàn ăn bằng nhựa, ni-lông. Điều tiện ích mà một số nhà hàng hiện nay hay dùng đó là dùng ni-lông hay khăn nhựa để trải bàn. Cách làm này vô cùng có hại cho sức khỏe. Bởi nhựa rất dễ bắt bụi, tích lũy nấm mốc, vi khuẩn, hơn nữa bản thân chất liệu nhựa đã chứa trong mình vinyl clorua độc hại. Khi chúng tiếp xúc với khăn ăn hay thực phẩm sẽ lây truyền những chất gây hại vào cơ thể. Nếu những chất này tích lũy lâu, cơ thể dễ dàng mắc các bệnh viêm nhiễm như: viêm nhiễm đường ruột, xơ gan, ung thư gan…

4. Dùng lồng bàn đậy thức ăn để tránh ruồi muỗi. Làm cách này dù có ngăn được ruồi muỗi không đậu trực tiếp trên thức ăn nhưng chúng để lại những tế bào trứng gây bệnh bám trên lồng bàn, rồi rơi vào thức ăn qua khe hở, gây mất vệ sinh, thức ăn dễ bị ôi thiu hơn và đồng thời gây hại cho sức khỏe.

5. Dùng khăn để lau dụng cụ đựng thức ăn, hoa quả. Sau khi rửa đồ dùng chứa thức ăn, hoa quả, tốt nhất nên để chúng nơi thoáng mát chờ khô tự nhiên, chứ không nên dùng khăn để lau chùi. Khăn tuy bề ngoài có vẻ sạch sẽ nhưng bên trong chứa không ít các loại nấm mốc, vi khuẩn. Dùng khăn lau sẽ làm tăng độc tố cho đồ ăn, gây hại sức khỏe.

6. Dùng rượu trắng để khử độc cho bát đũa. Một số người có thói quen dùng rượu trắng để lau bát đũa với mục đích khử trùng. Xét về mặt y học, rượu phải có nồng độ 75% mới có tác dụng khử độc, khử trùng, tuy nhiên những loại rượu trắng bình thường chỉ đạt nồng độ khoảng trên dưới 56%. Do đó, dùng rượu trắng để khử độc về cơ bản là vô tác dụng, hơn nữa nó còn lưu lại mùi
rượu khó chịu, làm giảm hứng thú ăn uống.

7. Hâm nóng lại những thực phẩm dễ biến chất để ăn. Nhiều thực phẩm dễ bị hư hỏng khi để qua đêm hay một thời gian khá dài như: trứng tráng, canh cá… Nhiều người lầm tưởng rằng hâm nóng lại ở nhiệt độ cao những thực phẩm ấy là đã có tác dụng khử độc tố, vi khuẩn. Tuy nhiên, có một số loại vi khuẩn “cứng đầu” sẽ không dễ dàng bị chết khi gặp nhiệt độ cao. Do đó, cần tránh tuyệt đối cách làm thiếu khoa học này.

8. Dùng khăn (giẻ lau) để lau bàn ăn. Sau khi sử dụng khăn lau bàn khoảng một tuần, số lượng vi khuẩn được sản sinh vô cùng lớn. Nếu không giặt rửa thường xuyên sẽ lưu lại vi khuẩn, chất gây hại trên bàn ăn, từ đó gián tiếp đi vào cơ thể bằng nhiều cách.

Do đó, nên thường xuyên rửa hay cho khăn lau bàn vào nước nóng để khử trùng, thời gian khoảng 2-3 ngày là tốt nhất.

9. Cắt bỏ phần trái cây hỏng, dập nát là có thể ăn. Nhiều người cho rằng, cắt bỏ phần quả dập nát đồng nghĩa với việc họ đã “trừ khử” được phần mất vệ sinh.

Tuy nhiên, trên thực tế, khi cắt bỏ phần dập nát ấy, những phần khác trong trái cây cũng vẫn chịu tác động, nhận những vi khuẩn chuyển hóa từ phần trái cây hỏng, dập nát qua. Thậm chí những vi sinh vật gây hại ấy bắt đầu sinh sản mạnh sang các vùng khác, là tác nhân gây rối loạn cơ thể, đột biến tế bào, từ đó gây ra các chứng bệnh ung thư.

Do đó, dù trái cây có bị hỏng, thối, dập nát một phần nhỏ cũng đừng tiếc rẻ, ngại ngần vứt bỏ.

10. Hễ ngủ dậy là gấp chăn màn. Khi hoạt động, cơ thể tiết ra lượng lớn mồ hôi, khi ngủ cũng không ngoại lệ. Ngay sau khi ngủ dậy mà gấp chăn màn, không để khoảng thời gian ngắn cho mồ hôi ấy khô, bay hơi, lâu dần sẽ gây mùi hôi khó chịu cũng như tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn sinh sản, gây hại cho sức khỏe.

Cách làm đúng: Sau khi ngủ dậy, lật tung chăn màn, để đó khoảng 10 phút rồi mới gấp gọn chúng. Tốt nhất nên phơi nắng chăn màn 1 lần/ tuần.

11. Trường kỳ sử dụng một loại kem đánh răng. Nhiều người cho rằng thay đổi kem đánh răng sẽ làm hỏng men răng, gây viêm nhiễm… do răng phải “gánh chịu” sự thay đổi các thành phần chất hóa học. Tuy nhiên, điều này hoàn toàn sai lầm.

Mỗi loại kem đánh răng hay nước súc miệng đều có tác dụng đặc trị riêng biệt mỗi loại vi khuẩn. Do đó, nếu sử dụng một loại kem đánh răng trong thời gian dài sẽ làm cho các vi khuẩn gây bệnh ở khoang miệng “nhờn thuốc”, dần dần thích nghi với điều kiện cũ, từ đó sản sinh chất kháng thuốc gây hại sức khỏe.

Do đó, cần phải thay đổi kem đánh răng thường xuyên, tốt nhất thay theo định kỳ 1-2 tháng thay một lần.

Tập thể dục ngoài trời sao cho đúng?

Hình ảnh các cụ già đi bộ, tập dưỡng sinh; thanh niên đánh cầu lông, chạy bộ trong công viên, trên lề đường từ tờ mờ sáng hoặc sẩm tối... không còn xa lạ với chúng ta.

Công viên là nơi có không khí trong lành để mọi người có thể tìm đến tập thể dục (ảnh chụp tại công viên Hoàng Văn Thụ, Q.Tân Bình, TP.HCM sáng 8-9-2010) - Ảnh: N.C.T.

Các phòng tập trong nhà ngày càng nở rộ khắp nơi, từ các câu lạc bộ bình dân với căn phòng nhỏ mở cửa sổ đến các trung tâm sang trọng, phòng kín trang bị máy lạnh, trải thảm. Cho dù môi trường trong nhà không bị ảnh hưởng bởi thời tiết, máy móc tập luyện đầy đủ, chuyên nghiệp so với ngoài trời nhưng các lớp tập này tốn phí, không có những ưu điểm của hoạt động ngoài trời. Song nếu tập thể dục ngoài trời không đúng chỗ, người tập có thể... mắc thêm bệnh!

“Giữa muôn trùng vây”

Đó là sự bao vây của tiếng ồn, của ô nhiễm không khí... Tình trạng ô nhiễm không khí ở các thành phố lớn, cụ thể là Hà Nội và TP.HCM, đang ở mức đáng lo ngại. Các loại khí thải gây ô nhiễm không khí ở những nơi dân cư đông đúc này phần lớn do phương tiện giao thông gây ra, nhất là xe gắn máy. Chỉ số chất lượng không khí (AQI) dành cho khu vực ven đường và khu dân cư kế cận, gồm cả một số khu căn hộ cao cấp, cũng chưa cao.

Lợi ích của hoạt động thể lực ngoài trời có thể kể đến như: người tập luyện hòa hợp với thiên nhiên, hít thở không khí trong lành, tăng khả năng thích nghi với các khác biệt và thay đổi phong phú về địa hình và hoàn cảnh, giúp tập luyện cả tinh thần lẫn thể chất, làm giảm stress, hấp thụ vitamin D tự nhiên giúp xương chắc khỏe, giảm béo phì và có thể thực hiện ở mọi nơi, mọi lúc thích hợp mà không phải đóng phí.

Trong khi đó, tất cả hoạt động thể lực của cơ thể gắn liền với hoạt động hô hấp, đặc biệt là nhịp thở. Mức hoạt động thể lực càng cao, nhịp thở càng tăng để hấp thu không khí. Ở người đàn ông khỏe mạnh khi hoạt động nặng, số lần thở trong 1 giờ sẽ bằng 7 giờ nghỉ ngơi. Ở trẻ em từ 6-13 tuổi hoạt động nặng, số lần hít vào gấp năm lần lúc ngồi nghỉ.

Khối lượng chất ô nhiễm hít vô phụ thuộc vào mức độ hoạt động thể lực, nhịp thở, kiểu thở và nồng độ chất ô nhiễm vào từng thời điểm và môi trường. Hoạt động thể lực càng cao sẽ làm tăng nhịp thở và thay đổi kiểu thở từ qua mũi sang miệng, cơ chế lọc chất ô nhiễm của mũi mất tác dụng. Trẻ em sẽ hít nhiều chất ô nhiễm hơn người lớn gấp năm lần khi vận động nặng do nhịp thở tăng nhiều hơn. Khi chạy, tần suất hít vào tăng gấp hai lần khi đi bộ, do đó khối lượng chất ô nhiễm cũng sẽ vào gấp đôi. Người không khỏe mạnh hoặc người lớn tuổi phải hít thở nhiều hơn người khỏe bình thường khi cùng một mức vận động nên dễ bị hít không khí ô nhiễm nhiều hơn.

Ô nhiễm không khí ảnh hưởng xấu đến sức khỏe của người lớn và trẻ em, làm giảm chức năng phổi, gây viêm phế quản cấp và mãn, gây hen cấp tính, tăng nguy cơ ung thư phổi, nhồi máu cơ tim, đột quỵ và cao huyết áp... Tiếp xúc trong khoảng thời gian dài với ô nhiễm không khí sẽ thúc đẩy quá trình lão hóa, gây suy giảm chức năng phổi và làm giảm tuổi thọ. Ngoài ra, ô nhiễm không khí còn tác động xấu đến phụ nữ mang thai, người cao tuổi, trẻ em, người đang mang bệnh...

Để tránh “lợi bất cập hại”

Nếu yêu thích tập thể thao ngoài trời, chúng ta vẫn có thể hạn chế các tác động xấu của môi trường đến sức khỏe khi thực hiện những chỉ dẫn sau:

1. Tránh tập luyện thể thao tại các nơi ô nhiễm không khí cao như: ven các tuyến đường giao thông nhộn nhịp trong thời gian cao điểm của khói bụi (từ 8g-19g), các khu sản xuất công nghiệp. Chú ý AQI tại khu vực chúng ta hoạt động thể lực nhằm hạn chế hoặc không nên tập luyện ngoài trời khi AQI kém.

2. Nên luyện tập tại những nơi có nhiều cây xanh, sông, hồ nước sạch như công viên, khu bảo tồn thiên nhiên hoặc khu dân cư yên tĩnh, môi trường trong lành.

3. Thời gian tập luyện ngoài trời tốt nhất là trước 7g và sau 20g. Đây là thời điểm nồng độ chất ô nhiễm xuống thấp nhất và nhiệt độ môi trường cũng giảm. Nếu không thể luyện tập trong thời gian “lý tưởng”, nên tránh những giờ cao điểm giao thông; chú ý lắng nghe cơ thể khi có những triệu chứng cảnh báo như: ho, đau thắt ngực, khò khè, đau khi hít sâu, khó thở và mau mệt... để ngưng tập luyện và đến bác sĩ, giảm thời lượng và cường độ tập luyện, tăng các khoảng nghỉ ngơi, uống nước đầy đủ khi môi trường nóng và ẩm.

4. Nếu sống ở những nơi ô nhiễm cao hoặc không có điều kiện tập luyện ngoài trời, bạn có thể luyện tập ở môi trường trong nhà. Nhưng trong nhà cũng có thể bị ô nhiễm, cần phải vệ sinh máy móc, máy điều hòa không khí, hút bụi thảm, tiêu diệt nấm mốc, tránh khói thuốc lá...

5. Những người lớn, trẻ em có bệnh tim mạch, bệnh về đường hô hấp nhạy cảm với ô nhiễm không khí cần đến các bác sĩ tư vấn để chọn chế độ tập luyện ngoài trời hay trong nhà phù hợp nhất.

BS NGUYỄN TRỌNG ANH
(tổng thư ký Hội Y học thể thao TP.HCM)

Quá lạnh, quá nóng đều mệt!

Nhiều người đang nhức đầu, chóng mặt, mất ngủ, hồi hộp... do thời tiết thay đổi. Bệnh không hẳn đến độ cấp cứu nhưng mệt mỏi triền miên, vì sáng nắng bốc lửa nhưng chiều lại mưa tầm tã khiến cơ thể không kịp thích ứng.

Tắm biển quá lâu ngoài nắng nóng sẽ không tốt cho sức khỏe (ảnh minh họa) - Ảnh: G.T.

Hình ảnh đó càng rõ nét với người có bệnh tim mạch vì hoạt động co bóp của tim lúc nào cũng chịu ảnh hưởng của hệ thần kinh thực vật. Trái tim vì thế là “miếng mồi ngon” khi nhiệt độ bên ngoài thay đổi nhiều hoặc quá đột ngột.

Nóng quá mệt tim

Nếu về mặt kích ứng, nhiệt độ bên ngoài quá cao lại thêm kéo dài chẳng khác nào loại stress ác liệt đối với trái tim vốn ưa chuyện nhẹ nhàng. Gặp lúc nóng bức, mạch máu ngoài da phải giãn nở để cơ thể tìm cách giải nhiệt. Khi đó lượng máu về tim phần nào khó tránh hao hụt. Hậu quả là động mạch vành, mạch máu có nhiệm vụ nuôi dưỡng cơ tim, dễ bị thiếu máu. Tim bắt buộc phải tăng năng suất dù đơn đặt hàng chỉ từ “thị trường ảo”. Càng co mạch, máu trên thành tim càng thiếu. Nếu ngay lúc đó ẩm độ ngoài trời tăng cao khiến người bệnh khó đổ mồ hôi, áp lực lên tim càng tăng. Chuyện nhồi máu cơ tim, nếu mạch máu của người đó vốn đã xơ vữa, là dễ như chơi.

Ngược lại, nếu người bệnh đổ mồ hôi như tắm vì trời quá nóng thì tim cũng mệt vì máu sẽ đậm đặc do mất nước. Máu càng sệt càng tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim vì thành tim không đủ dưỡng khí. Không lạ gì nếu huyết áp thu tâm (con số lớn khi đo huyết áp), trị số phản ảnh mức độ co bóp của trái tim, thường tăng khi trời quá nóng.

Người phải đối đầu với nhiệt độ cao đừng quên uống nhiều nước, nếu được nước khoáng càng tốt, để bổ sung chất điện giải. Cũng như đừng quên ăn nhiều bữa nhỏ thay vì ba bữa đúng giờ căng bụng, nhất là đừng vận động thái quá khi mặt đã đỏ bừng vì trời nóng. Cũng đừng quên bàn với thầy thuốc để thầy nhẹ tay hơn với phác đồ điều trị trong những ngày nắng gắt, phòng tình trạng tụt huyết áp do giãn mạch ngoại biên.

Lạnh quá cũng mệt tim

Nhưng nếu dựa vào đó rồi tưởng trời lạnh tốt hơn cho tim thì lầm. Gặp lúc rét run thì mạch máu ngoài da co rúm để giữ năng lượng. Hậu quả là huyết áp trương tâm (con số nhỏ khi đo huyết áp) dễ tăng khi hệ thần kinh thấy ớn lạnh. Tim khi đó phải đối đầu với cả hệ thống mạch máu bỗng dưng đồng tình thu nhỏ kích thước. Tình trạng này rất thường gặp ở người làm việc liên tục nhiều giờ trong phòng máy lạnh chạy hết cỡ! Khi đó không chỉ cơ tim mà nhiều nội tạng khác cũng trong tình trạng thiếu hụt dưỡng khí.

Nếu kèm theo các nguy cơ tiềm ẩn của stress, của thói quen chơi thể thao quá độ, của đêm dài mất ngủ... thì không lạ gì với dấu hiệu suy tim như khó thở, choáng váng... bắt đầu xuất hiện ở người trước đó tưởng chừng khỏe mạnh. Do vậy, người thường đối diện với cái lạnh bên ngoài nên tìm cách giảm liều stress khi trời vào đông, tránh tập thể dục quá lâu ngoài trời và đừng quên giữ lòng bàn chân ấm.

Trung dung mới khó

Tim, cũng như người, thường không ưa điều gì thái quá. Nếu về tình chí, quá vui cũng không tốt, quá buồn cũng không xong thì với nhiệt độ cũng thế. Quá nóng hay quá lạnh đều hại tim. Nhưng nhiệt độ bên ngoài xem vậy vẫn ít hại hơn hàn nhiệt từ trong. Tốt nhất là làm sao giữ trái tim đủ ấm tình người để cuộc đời bớt tẻ lạnh, để cuộc sống bớt căng thẳng. Kẹt một nỗi là nói thường dễ hơn làm. Lời khuyên của thầy thuốc xưa nay vẫn thế!

Bác sĩ LƯƠNG LỄ HOÀNG - TTO

10 cách sống khiến thuốc thang... ế ẩm

Cuộc sống đa chiều và đầy sức ép như làm cho con người thường mắc phải những căn bệnh lạ nguy hiểm rất khó chữa trị. Làm thế nào để cơ thể vẫn mạnh khoẻ mà không phải thường xuyên dùng thuốc?

1. Hiểu biết bản thân về thể chất lẫn tinh thần

Hiểu biết về bản thân là chìa khoá của mọi bí quyết khác. Khi đã biết rõ về bản thân, chúng ta có thể quyết định biện pháp nào có tác dụng chữa trị đối với cơ thể và biện pháp nào thì không.

Ví như những người chóng giận và khó kiểm soát được bản thân là vì không biết được yếu điểm của mình. Sau khi biết được yếu điểm và muốn thay đổi thói quen gây hại đó thì dần dần sẽ biết cách để ít bộc lộ cảm xúc một cách tuỳ tiện.

2. Không vội vã nghĩ rằng mình đau ốm hoặc có bệnh

Chỉ mới sổ mũi, ho hay hơi nóng, người ta thường đã tìm đến thuốc. Thế nhưng có khi mặc kệ cảm giác đó và nghĩ rằng mình không ốm thì khoảng 3 ngày sau cảm giác đó mất đi hoàn toàn.

Hãy hòa mình với thiên nhiên vì không khí trong lành sẽ giúp bạn khỏe cả về thể chất và tinh thần

Cơ thể chúng ta vốn có một khả năng tự phục hồi trong một số trường hợp bệnh nhẹ bằng cách nghỉ ngơi đầy đủ. Hiện tượng đau đầu đôi lúc cũng tự mất đi khi bạn được hít thở không khí trong lành; ho và hắt hơi sổ mũi là một dấu hiệu cơ thể bạn đang cố gắng đẩy vi khuẩn ra khỏi đường hô hấp; sốt và đổ mồ hôi là dấu hiệu cơ thể đang đấu tranh với sự tấn công của virus cảm cúm...

Nếu các triệu chứng đó trực tiếp diễn ra sau 3 ngày, nghĩa là cơn bệnh đã tấn công vào sâu cơ thể chúng ta, hãy đến bác sĩ để có một đơn thuốc và những lời tư vấn cần thiết.

3. Đa dạng hoá món ăn hàng ngày

Đa dạng hóa thức ăn, tăng cường ăn hoa quả... là cách sống khôn ngoan.

Tiến hành đa dạng hoá các món ăn. Ngoài thịt, bạn nên tăng cường ăn cá tươi, đậu phụ và các loại rau củ tươi có mức chất béo thấp có thể giảm rủi ro huyết áp cao. Nhưng ngược lại, protein trong thịt động vật có vai trò duy trì sự tăng trưởng cơ thể và thay thế các tế bào đã bị hỏng.

4. Dùng các loại thức ăn phù hợp với tuổi tác

Lượng dinh dưỡng cần cho cơ thể của mỗi người mỗi khác, tuỳ thuộc vào tuổi tác, loại hình công việc, mức độ hoạt động hàng ngày và tình trạng cơ thể. Đối với trẻ em và thanh thiếu niên đang tuổi ăn tuổi lớn, cả năm yếu tố trong thức ăn (cácbon hyđrat, protein, chất béo, vitamin, chất khoáng cùng với nước) đều rất cần thiết, vì thế không cần giới hạn.

Ngược lại, đối với người đã có tuổi, cần phải giảm bớt hyđrat cácbon và chất béo là chất sản sinh năng lượng và protein (có trong các đồ chiên rán và cơm), tăng cường vitamin với khoáng chất và nước bởi hoạt động vật lý của họ đã giảm.

Ngoài ra, chúng ta phải uống nhiều nước hơn những thành phần thức ăn khác. Người đang ốm càng phải uống nhiều nước hơn người bình thường.

5. Chơi thể thao một cách đều đặn phù hợp với khả năng

Thể thao tốt cho con người trong mọi thời điểm.

Chơi thể thao sẽ giúp máu lưu thông tốt, cơ thể trở nên khoẻ khoắn. Cần có một niềm tin vào tác động của thể dục thể thao đối với sức khoẻ, có như thế bạn mới đủ kiên trì chống lại cơn lười nhác thường xuất hiện.
Đối với những người mắc bệnh huyết áp cao, bệnh tim, nhiễm trùng phổi và đái đường tốt hơn là đến bác sĩ để được tư vấn trước khi quyết định chơi loại hình thể thao nào cho phù hợp.

Người bình thường không mắc bệnh thì sẽ rất phù hợp nếu chọn các loại hình thể thao có cường độ cao như bơi, thể dục nhịp điệu, đi xe đạp, chạy bộ.

6. Luôn luôn giữ vệ sinh

Môi trường sạch sẽ ở nhà, ngoài sân và xung quanh nơi ở sẽ đem lại cảm giác dễ chịu và khoẻ khoắn. Một nghiên cứu ở Mỹ cho thấy một nhóm nhà có sân vườn và môi trường xung quanh sạch sẽ thì tỷ lệ sức khoẻ của người sống ở đó tốt hơn nhiều so với nhóm những người sống ở trong những căn hộ thiếu cây xanh.

Môi trường sạch sẽ bảo vệ cơ thể khỏi các bệnh như nhiễm độc da, dị ứng với bụi, cảm cúm, và các bệnh về tinh thần như chán nản, mệt mỏi hay ức chế thần kinh làm giảm khả năng miễn dịch của cơ thể bạn.

7. Dành thời gian để nghỉ ngơi, thư giãn

Dành thời gian cho nghỉ ngơi không có nghĩa là nghỉ một thời gian dài không làm việc mà nghỉ vào những giờ thích hợp ở nơi làm việc như giờ trưa, giữa giờ chiều, nói vài câu chuyện hài hước vui vẻ hay trao đổi những thông tin về văn hóa văn nghệ, thư giãn bằng cách thả lỏng đầu óc hoặc nghe một bản nhạc êm dịu. Thực hiện điều này đều đặn bạn sẽ đạt được sự cân bằng trong tâm hồn.

Ngủ sâu và ngon cũng là một hình thức hồi phục sức khoẻ. Ngủ với cơ thể mệt mỏi và suy nghĩ rối bời, sức làm việc cũng như sức đề kháng đối với bệnh tật của bạn sẽ bị giảm sút rất nhiều.

8. Trở về với tự nhiên

Lối sống của thời hiện đại dẫn đến việc thay đổi thói quen ăn uống của con người, ví dụ: ăn đồ hộp, uống các loại nước uống đóng chai, sốt đóng chai hay các thực phẩm có dùng chất bảo quản. Con người ít vận động bởi sự ưu việt của công nghệ cao trong giúp việc nhà như máy giặt, máy hút bụi, đi lại bằng ô tô thay vì đi bộ hay đi xe đạp, vì thế cơ thể trở nên yếu ớt và hay ốm hơn.

Trở về với tự nhiên còn là cố gắng tránh các loại thức ăn đóng hộp, ăn thêm nhiều rau và hoa quả tươi.

9. Tập cách thở đúng

Tập cách thở đúng và có hiệu quả sẽ khiến bạn cải thiện được hệ hô hấp của mình. Với việc hít không khí là ôxy chậm chậm đếm đến 15 giây sau đó thả hơi đếm đến 15 và cứ thế tiếp tục giữ ôxy được trong cơ thể chúng ta nhiều hơn bình thường. Các bộ phận trong cơ thể ta sẽ biết cách sử dụng ôxy một cách hiệu quả.

Lâu nay chúng ta vẫn thường hít thở với tần suất không đều đặn và không được kiểm soát. Ôxy được chúng ta hít vào cũng sẽ bị thải ta nhanh chóng khi các cơ quan trong cơ thể ta chưa kịp sử dụng nó. Trong một phút chúng ta đã hít thở những 6, 7 lần thậm chí nhiều hơn. Thế nên với việc tập luyện hít thở chậm và sâu khoảng 4 lần mỗi phút (mỗi lần bao gồm hít và thở) thì bạn đã tận dụng được một liều thuốc bổ miễn phí và đồng thời cơ thể ta không bị khí CO2 vốn rất có hại cho sức khoẻ chế ngự thường xuyên.

10. Chăm chỉ đọc sách báo về sức khoẻ

Có nhiều người muốn cơ thể mình khoẻ mạnh nhưng rất lười tiếp cận những kiến thức khoa học liên quan đến sức khoẻ. Nếu thường xuyên quan tâm, chúng ta sẽ biết rõ về cơ thể ta và sức khoẻ để sắp xếp một cách khoa học lối sống tránh xa bệnh tật.VTC

Đau bụng không dễ chẩn đoán

Đau bụng là triệu chứng rất thường gặp, không có đêm trực nào mà các cơ sở y tế lại không tiếp nhận bệnh nhân đau bụng đến khám.

Rau quả, trái cây là những thực phẩm nên dùng thường xuyên để phòng ngừa đau bụng - Ảnh: Gia Tiến

Nếu nguyên nhân gây ra đau bụng không được chẩn đoán và điều trị đúng có thể diễn tiến đến viêm phúc mạc. Biểu hiện của viêm phúc mạc là tứ chứng: đau, nôn, bí (không trung tiện), trướng. Đây là một trường hợp khẩn cấp phải mổ gấp.

Đau bụng là cảm giác đau mà người bệnh cảm nhận được ở vùng bụng. Bụng có giới hạn phía trên là cơ hoành (cơ ngăn cách ngực và bụng), phía dưới là xương chậu, phía sau là cột sống và cơ lưng. Ổ bụng được bao phủ bởi một tấm màng gọi là phúc mạc, là ranh giới giữa ổ bụng với vùng lân cận. Mặc dù đau bụng có thể do các tổn thương ở thành bụng (da, cơ thành bụng), nhưng từ đau bụng thường được dùng để mô tả cơn đau có nguồn gốc từ những sang thương của các cơ quan nằm trong ổ bụng, bao gồm: dạ dày, ruột non, ruột già, gan, túi mật và tụy.

Đôi khi đau được cảm nhận ở bụng nhưng lại do tổn thương của các cơ quan nằm lân cận chứ không phải nằm trong ổ bụng. Ví dụ bệnh lý của đáy phổi, tim, thận, tử cung và buồng trứng cũng có thể gây ra đau ở bụng.

Mặt khác, đau có thể xuất phát từ các cơ quan trong ổ bụng nhưng lại được người bệnh cảm nhận đau bên ngoài ổ bụng. Ví dụ đau do viêm tụy có thể cảm nhận ở lưng. Đây còn gọi là đau quy chiếu, dùng để chỉ đau không có nguồn gốc từ nơi được cảm nhận đau.

Nguyên nhân gây đau bụng

Có thể xếp nguyên nhân gây ra đau bụng thành ba nhóm:

- Đau bụng do viêm, ví dụ viêm ruột thừa, viêm túi mật, viêm đại tràng...

- Đau bụng do căng hoặc giãn của một cơ quan, ví dụ như tắc ruột do u hay do xoắn ruột, tắc đường mật do sỏi, gan sưng do viêm.

- Đau bụng do thiếu máu nuôi, ví dụ như viêm đại tràng thiếu máu, nhồi máu mạc treo ruột...

Phức tạp hơn là đau bụng không do nguyên nhân nào trong ba nhóm nguyên nhân trên, ví dụ như hội chứng ruột kích thích.

Đau bụng được chẩn đoán như thế nào?

Để chẩn đoán nguyên nhân gây ra đau bụng, người ta dựa vào đặc điểm cơn đau, thăm khám, xét nghiệm và đôi khi cần phải phẫu thuật thăm dò trong những trường hợp khó.

Đặc điểm của cơn đau là rất quan trọng để xác định nguyên nhân gây đau bụng. Người bệnh cần nắm rõ bảy tính chất sau của cơn đau:

- Cách khởi phát: cơn đau xảy ra từ từ hay đột ngột.

- Vị trí đau, ví dụ đau ở vùng bụng dưới bên phải gợi ý viêm ruột thừa, nhưng đau bên trái lại gợi ý viêm túi thừa; đau do bệnh gan mật thường nằm vùng bờ sườn bên phải.

- Kiểu đau: đau quặn từng cơn, đau nhói như bị dao đâm...

- Cường độ cơn đau: đau dữ dội hay đau âm ỉ.

- Thời gian đau, đau xảy ra được bao lâu, thời gian kéo dài của cơn đau (phút, giờ, ngày...).

- Yếu tố làm tăng hay giảm cơn đau, ví dụ đau do viêm như viêm ruột thừa, viêm túi thừa, viêm tụy... sẽ nặng lên khi ho, hắt hơi hoặc cử động. Bệnh nhân thường có khuynh hướng nằm yên; hay cơn đau giảm sau khi nôn, sau khi uống thuốc, sau khi ăn, hay đau do giun chui ống mật phải chổng mông lên trời.

- Hướng lan: đau trong nhồi máu cơ tim có thể lan từ vùng ngực trái xuống vùng thượng vị...

- Triệu chứng kết hợp: sốt, tiêu chảy, nôn, tiêu ra máu...

Cường độ cơn đau không phải lúc nào cũng tương ứng với mức độ nguy hiểm của nguyên nhân gây đau bụng. Đau bụng dữ dội có khi chỉ là do bệnh nhẹ như viêm dạ dày, ruột do siêu vi. Đau nhẹ hoặc không đau đôi khi do bệnh nguy hiểm gây ra như ung thư ruột già, viêm ruột thừa giai đoạn sớm.

Nên đi khám bệnh khi nào?

Trong nhiều trường hợp người bệnh có thể tự chăm sóc tại nhà, chỉ đi khám bệnh khi các triệu chứng vẫn còn tồn tại. Nên đi khám bệnh ngay nếu:

Không đi tiêu, đặc biệt khi kèm theo ói.

Nôn ra máu hoặc đi tiêu ra máu (phân có màu đỏ, nâu sẫm hoặc đen như bã cà phê), mùi thối dữ dội.

Đau bụng kèm với đau ở ngực, cổ hoặc vai.

Đau bụng đột ngột như dao đâm.

Bụng cứng như gỗ hoặc sờ đau.

Tại sao khó chẩn đoán nguyên nhân đau bụng?

Có nhiều lý do dẫn đến khó chẩn đoán nguyên nhân đau bụng, đó là:

- Các triệu chứng không điển hình:

Ví dụ, đau của viêm ruột thừa thỉnh thoảng nằm ở bờ sườn phải chứ không nằm ở hố chậu phải. Người già và những bệnh nhân dùng corticoid có thể ít đau hoặc không đau khi bị viêm, ví dụ viêm túi mật hoặc viêm túi thừa. Đó là do corticoid làm giảm hiện tượng viêm.

- Các xét nghiệm không phải luôn chính xác:

Siêu âm có thể bỏ sót sỏi, đặc biệt là sỏi nhỏ. CT Scan có thể không phát hiện ung thư tụy nếu kích thước quá nhỏ. X-quang bụng có thể không phát hiện tắc ruột hoặc thủng dạ dày. Xét nghiệm máu có thể cho kết quả bình thường dù người bệnh đang bị nhiễm trùng hoặc viêm nặng, đặc biệt nếu bệnh nhân đang uống thuốc corticoid.

- Bệnh có thể bắt chước bệnh khác: hội chứng ruột kích thích có thể giả dạng tắc ruột, ung thư, loét, sỏi túi mật và viêm ruột thừa. Nhiễm trùng thận phải dễ nhầm với viêm túi mật cấp. Vỡ u nang buồng trứng phải có thể nhầm viêm ruột thừa.

- Đặc điểm của cơn đau có thể thay đổi, ví dụ viêm tụy có thể lan ra toàn ổ bụng và gây viêm túi mật.

Phòng ngừa đau bụng:

- Phòng ngừa chung:

Ăn những bữa ăn nhỏ và thường xuyên. Đảm bảo bữa ăn cân đối chất dinh dưỡng, giàu chất xơ. Ăn nhiều rau cải và trái cây. Hạn chế thức ăn sinh nhiều hơi. Uống nước đầy đủ mỗi ngày. Tập luyện thể lực thường xuyên.

- Phòng ngừa đau bụng do bệnh lý dạ dày:

Kiêng thuốc lá. Giữ cân nặng hợp lý. Kết thúc bữa ăn 2 giờ trước khi đi ngủ. Sau ăn phải ngồi hoặc đứng ít nhất 30 phút. Ngủ đầu cao.

BS LƯU KÍNH KHƯƠNG - TTO

Ra đường ngày Tết, nhớ an toàn giao thông

Ngày tết sắp đến, số ca nhập viện cấp cứu vì tai nạn giao thông (TNGT) tăng vùn vụt... Khi lưu thông trên đường, nhiều người vẫn coi thường sự an toàn cho chính mình và cộng đồng: đi xe gắn máy chở ba, không đội mũ bảo hiểm, chở cồng kềnh, chạy quá nhanh, lạng lách, vượt đèn đỏ...

Vẫn hàng trăm ca cấp cứu/ngày

Sáng 18-1-2010, khoa cấp cứu Bệnh viện (BV) Chợ Rẫy tiếp nhận một bệnh nhân nam khoảng 25 tuổi, vô danh, đi xe gắn máy đụng với một xe gắn máy khác, được người đi đường đưa vào BV Bình Dương rồi chuyển BV Chợ Rẫy trong tình trạng giập não, xuất huyết. Kết quả chụp CT cho thấy tụ máu não.

Tr.N.P. 20 tuổi, công nhân, ngụ tại Bến Lức, Long An, có rượu khi đi xe gắn máy và va chạm với một xe gắn máy khác. Sau tai nạn anh bị hôn mê, được người đi đường đưa đến BV Bến Lức, sau đó chuyển BV tỉnh rồi chuyển đến BV Chợ Rẫy ngày 20-1, được theo dõi điều trị tại khoa ngoại thần kinh với chẩn đoán chấn thương đầu, vỡ sàn sọ, vỡ xoang hàm, xuất huyết dưới nhện, đến ngày 27-1 còn hôn mê.

Bác sĩ Tôn Thất Quỳnh Ái - trưởng khoa cấp cứu BV Chợ Rẫy - cho biết hiện nay số ca vào cấp cứu do TNGT vẫn cao. Trong khoảng 300 ca cấp cứu/ngày thì TNGT chiếm 30%. Dịp Tết dương lịch 2010, chỉ trong ba ngày khoa tiếp nhận 231 ca TNGT, trong đó 160 ca chấn thương sọ não.

Vào dịp lễ tết, thứ bảy, chủ nhật số ca nhập viện vì TNGT tăng khá rõ, gần 100 ca/ngày, số chấn thương sọ não cũng tăng. Từ khi bắt buộc đội mũ bảo hiểm thì mổ cấp cứu chấn thương sọ não giảm, nhưng ngược lại mổ chấn thương chỉnh hình gãy tay, chân... tăng!

Theo thống kê của Ủy ban An toàn giao thông quốc gia, năm 2009 cả nước đã xảy ra gần 12.500 vụ TNGT, làm chết hơn 11.500 người, bị thương xấp xỉ 8.000 người. Trong đó TNGT đường bộ làm chết 11.094 người, bị thương 7.559 người, 73% là do xe gắn máy. Nguyên nhân chính là đi không đúng phần đường, làn đường, vi phạm tốc độ, có rượu, bia...Năm 2009 CSGT cũng đã xử lý 526.510 trường hợp không đội mũ bảo hiểm khi đi xe gắn máy.

Theo các bác sĩ, khi tìm hiểu lúc bị tai nạn bệnh nhân có đội mũ bảo hiểm hay không, đôi khi người bệnh hoặc người đưa đến trả lời mang tính đối phó nên khó đánh giá được một cách chắc chắn. Nhưng theo quan sát của chúng tôi, trên những tuyến đường ở nông thôn, ngay cả ở các huyện ngoại thành tại TP.HCM, có khá nhiều người không đội mũ bảo hiểm.

Cũng theo bác sĩ Quỳnh Ái, cách đây mấy năm BV Chợ Rẫy có làm một khảo sát yếu tố rượu trên bệnh nhân bị TNGT, kết quả xét nghiệm máu cho thấy tỉ lệ chung có rượu là 32%, nếu tính ở nam lên đến 39,1% - cao gần gấp năm lần so với nữ. Cơ chế “tự té” chiếm gần 40% nguyên nhân TNGT trên bệnh nhân có rượu trong máu cao hơn người không có rượu. Về yếu tố rượu trong TNGT hiện cũng không khác mấy so với trước, vẫn khoảng 30%.

Hãy vì sinh mạng chính mình

Bác sĩ Quỳnh Ái có lời khuyên với mọi người khi những ngày xuân sắp đến, hãy vì sinh mạng của chính mình. Khi đi xe gắn máy phải đội mũ bảo hiểm. Trên thực tế có một số ca TNGT nhưng nhờ đội mũ bảo hiểm nên không bị chấn thương sọ não, thậm chí có chấn thương sọ não nhưng mức độ nhẹ. Chất lượng mũ bảo hiểm cũng đang là vấn đề, mũ bảo hiểm dỏm bán ở vỉa hè giá chỉ 30.000 đồng không biết có cứu mạng được người đội?

Những ngày cận tết và tết, nhu cầu đi lại, thăm viếng của mọi người gia tăng. Tập quán bà con ta lễ tết, vui chơi đầu xuân thường có rượu. Người đi đường càng đông và có người uống rượu thì tiềm ẩn nguy cơ TNGT cao. Do vậy, khi tham gia giao thông bằng phương tiện cá nhân - đặc biệt là xe gắn máy, không nên uống rượu. Người say xỉn đi bộ cũng có thể bị xe tông chết. Vì thế nếu đã uống rượu thì nên đi xe công cộng để đảm bảo an toàn.

Ngoài ra, nên xây dựng, hình thành ý thức tự giác chấp hành luật lệ giao thông dù ở nơi có cảnh sát giao thông hay không, kể cả người đi bộ khi băng qua đường phải đi đúng vạch.

Theo Kim Sơn / Tuổi Trẻ

Dễ lây bệnh lúc thử quần áo khi mua

Phân tích 14 mẫu quần áo gồm nhiều chủng loại, từ bình dân đến cao cấp, người ta phát hiện dấu vết của phân, chất tiết âm đạo, nhiều loại vi khuẩn và thậm chí cả virus gây tiêu chảy.

Ảnh minh họa.

Một nghiên cứu quy mô nhỏ do TS Philip Tierno, Giám đốc chuyên ngành vi trùng học, ĐH NewYork thực hiện theo đơn đặt hàng của kênh truyền hình Mỹ ABC cho thấy, quần áo bày bán trong các cửa hiệu thời trang mang rất nhiều vi khuẩn và mầm bệnh.

Qua phân tích 14 mẫu quần áo, bao gồm nhiều chủng loại, từ bình dân đến cao cấp, người ta phát hiện dấu vết của phân, chất tiết âm đạo, nhiều loại vi khuẩn và thậm chí cả virus gây tiêu chảy. Các mầm bệnh này cũng có mặt trên các vật dụng ở phòng thử đồ và các sản phẩm do người mua trả lại.

Theo TS Tierno, đa số những người bình thường, khoẻ mạnh ít có nguy cơ lây nhiễm bệnh do thử quần áo trước khi mua.

Tuy nhiên, nguy cơ vẫn có thể xảy ra nếu bạn mặc thử những món đồ trông nhàu nát, bẩn thỉu hoặc ẩm ướt vì mồ hôi, dấu hiệu cho thấy chúng đã bị quá nhiều người thử hoặc được bảo quản trong điều kiện kém vệ sinh.

Cũng không nên thử đồ lót và áo thun. Quần áo mới mua nên giặt bằng nước nóng và phơi ở nơi khô thoáng trước khi mặc.

Cách làm này vừa giúp tiêu diệt mầm bệnh, vừa giúp loại bỏ bớt dư lượng các hóa chất độc hại có thể được dùng để bảo quản quần áo.

Theo Bee

'Tôi đã điếc vì nghe nhạc'

Câu chuyện của chị có thể là bài học cho những ai thích nghe nhạc quá lớn, khi mà iPod và các buổi nhạc sống đang làm ảnh hưởng đến thính lực của 75% giới trẻ...

"Hai mươi năm trước, khi tôi ra khỏi nhà để đi xem Motorhead - ban nhạc rock Anh được mệnh danh là ồn ào nhất thế giới - những từ của mẹ đuổi theo tôi đến tận cửa: "Một ngày nào đó con sẽ điếc mất thôi!".

Vào lúc đó, tôi chỉ nhướng mắt lên, như mọi cô gái vẫn làm ở cái tuổi 19 quá tự tin ấy, và lao đến nơi đang quẳng ra những âm thanh lên đến 140 decibel - mức mà bây giờ tôi biết rằng còn lớn hơn 10 decibel so với một chiếc máy bay phản lực khi cất cánh.

Những âm thanh đó là quá mức chịu đựng với hầu hết các fan, mọi người lục đục kéo nhau về, nhưng tôi vẫn ở lại. Đêm đó, tôi rời bãi diễn với đôi tai lùng bùng và mất hơn một tuần những tiếng chuông trong đó mới biến mất", chị Phillipa Faulks người Anh kể lại.

Chị Phillipa Faulks giờ đã có thể nghe được nhờ thiết bị trợ thính, nhưng chị cũng hy vọng các bạn trẻ sẽ tránh được sai lầm của mình. Ảnh: DailyMail.

"Ở tuổi 41, những lời cảnh báo của mẹ năm nào giờ đã hiệu nghiệm, tôi đã mất khả năng nghe của mình và đang phải đeo thiết bị trợ thính.

Xu hướng thích nghe nhạc sống và đến các câu lạc bộ đã gây tổn hại cho đôi tai của tôi đến mức không thể đảo ngược, nghĩa là những âm thanh thường nhật giờ đây không thể đi qua hệ thống thần kinh lên não của tôi được nữa.

Và dường như tôi chỉ là một phần trong một xu hướng mà thôi. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, 4 triệu người Anh đang gặp phải nguy cơ mất thính lực nghiêm trọng do tiếp xúc với âm nhạc quá lớn, mà thủ phạm là do nghe MP3 và các buổi ca nhạc trong nhiều giờ liền.

Tôi nhìn con gái mình nghe iPod và cầu mong con bé học được từ sai lầm của tôi.

Trục trặc xuất hiện năm tôi hơn 20 tuổi. Tôi làm việc trong một cửa hàng đông đúc với những tiếng ồn ào quanh năm suốt tháng từ những người bán hàng và từ các loa đài. Tôi nhận thấy mình rất khó nghe được tiếng của người mua, và từ "xin lỗi" trở thành từ cửa miệng.

Tôi không nghe thấy khách hàng nói gì, nhưng lại giả vờ nghe được - họ kể với tôi con chó của họ vừa chết, nhưng tôi lại gật đầu và mỉm cười, thật trớ trêu!

Ít lâu sau chồng tôi bắt đầu nhận ra tôi đã nghe nhầm hoặc không nghe thấy. Tôi tự bào chữa rằng đó là do mình mệt mỏi và không tập trung, nhưng trong thâm tâm, tôi nhận ra mình đã nghe kém và rằng những tiếng chuông lại xuất hiện trong tai. Nó khiến tôi đau khổ khôn nguôi.

Vào cuối những năm 20 tuổi, tôi trở nên cáu kỉnh và thu mình - cơn ù tai không cho tôi phút nào yên ả. Cuối cùng, tôi đến gặp bác sĩ, và biết rằng mình đã mất 50% thính lực. Những âm thanh cao, tiếng phone, những bài phát biểu và những âm thanh hàng ngày như biến đâu mất. Tôi không phân biệt được các âm 'th', 'f' và 's', vì thế tôi nghe nhầm.

Bác sĩ giải thích rằng do nhiều năm nghe nhạc lớn đã khiến các tế bào lông thụ cảm tí hon nằm ở tai trong trở nên bẹt dí, đến mức không thể phục hồi, đồng nghĩa với việc tôi không bao giờ có thể nghe đầy đủ trở lại. Và nếu không bảo vệ tai, khả năng nghe sẽ còn kém hơn nữa.

Thật là thảm họa, ở tuổi 28, tôi đã sắp điếc, và được yêu cầu phải tránh xa những môi trường ồn ào nếu không muốn tình trạng xấu đi.

Sự trầm cảm đã khiến tôi xa cách, và trong mắt mọi người tôi trở nên thô lỗ. Tôi đã phải nhờ cậy đến bác sĩ để biết rằng việc giả vờ nghe thấy còn khiến mọi điều tồi tệ hơn.

Tôi đã thử qua nhiều thiết bị trợ thính, trải qua từ những nỗi thất vọng đến vui mừng. Cuối cùng tôi đã tìm được thứ phù hợp với mình, với cái giá 2.500 bảng, không rẻ, nhưng đáng vì nó cho phép tôi có thể nghe trở lại.

Giờ đây, cuộc sống của tôi đã thay đổi, tôi có thể nghe thấy tiếng chuông điện thoại, những cuộc trò chuyện trở nên có ý nghĩa, và tôi có thể xem phim mà không cần nhìn phụ đề nữa.

Con gái tuổi teen của tôi đã học cách đối phó với trục trặc của mẹ khá tốt, luôn nhìn thẳng vào tôi khi nói chuyện, và cố gắng kiên nhẫn khi tôi yêu cầu nó lặp lại điều gì đó đến 10 lần. Chúng tôi đã thảo luận là sẽ giữ cho chiếc iPod của con bé ở mức âm thanh an toàn.

Mặc dầu các bạn trẻ thường nghĩ rằng "chuyện này sẽ chẳng bao giờ xảy ra với tôi", hoặc "chỉ có người già mới bị điếc", trong cuộc sống hiện đại của chúng ta, nơi mà hầu hết mọi người dành phân nửa thời gian để cắm đầu vào chiếc tai nghe nhạc, rất có thể điều đó sẽ xảy ra với bạn.

Và nếu mẹ bạn từng nói "Cẩn thận kẻo có ngày điếc tai đấy con ơi", thì điều đó quả thực đáng nghe đó bạn".

VNE

Rượu thuốc kỹ mới tốt

Nếu sử dụng rượu thuốc một cách tùy tiện có khi bổ chẳng thấy đâu mà còn vướng những tai họa không thể lường được.

Các quý ông rất quan tâm đến rượu thuốc - Ảnh: N.C.T.

Rượu thuốc là một dạng chế phẩm của y học cổ truyền, được bào chế bằng phương pháp dùng dung môi là rượu để ngâm và chiết xuất các thành phần hoạt chất có trong thảo dược. Rượu thuốc rất dễ làm, tuy nhiên trong quá trình ngâm rượu người bào chế cần phải tuân thủ các nguyên tắc sau đây.

1. Chọn rượu

Theo đông y, rượu có tác dụng dưỡng huyết, bổ huyết, hoạt huyết, giảm đau và thông kinh mạch. Rượu được đánh giá là ngon khi có độ tinh khiết cao, trong vắt, sủi tăm lăn tăn, uống có mùi vị thơm, ngọt, cay, có độ cồn tương đối cao (39 đến hơn 45 độ) nhưng êm dịu và không gây đau đầu.

Cần chú ý hiện nay rượu đế được sản xuất tự do tại các địa phương và hầu hết đều nấu bằng phương pháp thủ công, khó quản lý chất lượng nên trong thành phần rượu thường có nồng độ aldehyt cao hơn ngưỡng cho phép. Nồng độ các chất độc trong rượu tự nấu cao hơn 30-80 lần so với các loại rượu do nhà máy sản xuất. Ngoài ra còn những thủ thuật như dùng chút phân đạm để ủ dậy men nhanh hơn, chấm thuốc trừ sâu vào để tăng nồng độ, hoặc dùng cồn công nghiệp là methanol pha thêm nước vào để hạ độ cồn xuống thành rượu bán cho người tiêu dùng với giá rẻ. Đã có rất nhiều vụ ngộ độc gây chết người liên quan đến rượu.

2. Chọn dược liệu để ngâm

Dược liệu có thể là thảo dược, động vật, khoáng vật... Tùy người sử dụng, có thể là thuốc bổ hoặc chữa bệnh. Nên đến thầy thuốc để được hướng dẫn cắt các loại thuốc nào cho phù hợp tuổi tác, giới tính và thể chất của người dùng. Bài thuốc có thể là bổ dương, bổ âm, bổ khí, bổ huyết, hoặc phối hợp cả âm dương khí huyết (bát trân thang, thập toàn đại bổ, thấp khớp...). Không nên tự ý mua các thang thuốc qua quảng cáo, không rõ nguồn gốc, xuất xứ, dễ nhầm lẫn với các cây cỏ độc dẫn đến thiệt mạng như lá ngón, quả móc hùm...

3. Bào chế dược liệu

Chọn dược liệu tốt, không mối mọt, rửa sạch, sấy hoặc phơi khô. Sau đó có thể sao thơm, thái phiến, nghiền nhỏ tùy từng vị. Công đoạn này rất quan trọng, quyết định chất lượng của rượu thuốc, giúp các hoạt chất được chiết xuất dễ dàng.

Đối với động vật có cách chế biến riêng:

- Tắc kè: chặt bỏ đầu từ hai mắt trở lên, bỏ bốn bàn chân, lột da, mổ bụng, bỏ nội tạng, tẩm rượu hoặc mật ong, nướng thật vàng thơm, nhớ giữ đuôi vì đuôi tắc kè chứa nhiều chất bổ.

- Hải mã: theo kinh nghiệm vặt bỏ lông trên đầu, tẩm rượu sao qua. Mổ bỏ nội tạng, phơi hay sấy khô. Khi dùng tẩm rượu, sao qua tán nhỏ, có thể để nguyên ngâm rượu với các thuốc khác (như dâm dương hoắc, câu kỷ tử) để uống.

- Rắn: làm sạch, chặt bỏ đầu, loại bỏ hết máu, tẩm rượu nướng thơm rồi mới ngâm rượu.

- Phủ tạng hoặc các bộ phận động vật như tinh hoàn dê, hổ, hải cẩu, tử hà sa, mật động vật, tất cả đều nhằm mục đích bồi bổ cơ thể, hưng phấn tinh thần... nhưng phải tuân thủ quy trình chế biến, nếu không trong quá trình ngâm sẽ bị thối rữa.

4. Tỉ lệ dược liệu và rượu:

Thường 1/10-1/5, ngâm ở nhiệt độ mát trong nhà 10-15 ngày sẽ thu được dịch chiết có màu sắc đậm đà của dược liệu, có thể làm tăng thêm mùi thơm và vị ngọt bằng các vị thuốc như quế chi, trần bì, đại hồi, mật ong, đường phèn... Lọc qua chai để dùng mỗi ngày.

5. Cách dùng

Rượu thuốc được uống trước khi ăn cơm để kích thích tiêu hóa, giúp khí huyết lưu thông, bồi bổ cơ thể, tăng cường sinh lực, mỗi lần 15- 30ml, ngày 2-3 lần. Cẩn thận đối với người cao huyết áp, loét dạ dày, người nóng khó ngủ, trẻ em không nên dùng.

Hiện nay nhiều quán rượu quảng bá các loại rượu “ông uống bà khen”, nhưng trên thực tế chất lượng của rượu ngâm tại các cơ sở trên cũng chưa được kiểm chứng. Một số loài côn trùng như ong đất, bìm bịp, rết, bò cạp... được nhiều người dùng để ngâm rượu uống, nhưng chưa ai rõ hết thành phần độc chất có trong các loại này. Cho nên một số rượu “cường dương” thì vô tình lại là nguyên nhân dẫn đến “liệt dương”.

DS LÊ KIM PHỤNG - TTO

Gãy tay do... vật tay

Bác sĩ Bùi Lan Hương - khoa chi trên Bệnh viện Chấn thương chỉnh hình TP.HCM - cho biết bệnh viện vừa phẫu thuật cho bệnh nhân N.H.H. (21 tuổi, Q.3, TP.HCM) bị gãy tay do vật tay đọ sức với một người bạn.

Trước đó, trong khi chơi vật tay với bạn xem ai khỏe hơn, anh N.H.H. đã bị gãy chéo, xoắn xương tay một đoạn dài khoảng 10cm. Ngoài ra, bệnh nhân còn bị bầm giập dây thần kinh quay do xương gãy cấn vào, làm bệnh nhân không duỗi thẳng được các ngón tay và cổ tay, tay bị yếu, có dấu hiệu liệt.

Cuối năm 2008, Tuổi Trẻ từng thông tin về một trường hợp gãy tay tương tự do vật tay. Các bác sĩ đã cảnh báo vật tay là trò chơi nguy hiểm, vì khi vật tay sẽ tạo ra sức cơ không cân đối, tư thế không đúng dẫn đến cơ chế ưỡn, bẻ gián tiếp (kiểu đòn bẩy) và sức cơ đó sẽ bẻ gãy xương tay, cho dù người chơi là thanh niên to con, khỏe mạnh, xương chắc.

tuoitre

Để thức ăn đường phố yên lòng thực khách

Khái niệm thức ăn đường phố được hiểu là những thực phẩm đã chế biến hoặc có thể ăn ngay được bán trên đường phố và những nơi công cộng.

Thức ăn đường phố được nhiều học sinh, sinh viên chọn mua vì tiện lợi, giá rẻ - Ảnh: M.Đức

Từ khái niệm trên có thể hiểu thức ăn đường phố là những cửa hàng bán thực phẩm cố định hoặc hàng rong tại các thành phố, thị trấn, các lễ hội…

Việc phát triển loại hình dịch vụ thức ăn đường phố là nhu cầu tất yếu của cuộc sống vì các lợi ích mang lại từ loại hình dịch vụ này như: thuận lợi, rẻ tiền, giải quyết công ăn việc làm… đặc biệt đối với các nước đang trong quá trình công nghiệp hóa. Đôi khi thức ăn đường phố còn là nét văn hóa ẩm thực đặc trưng của mỗi vùng miền, mỗi quốc gia.

Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích mà thức ăn đường phố mang lại cũng đồng nghĩa với nhiều nguy cơ không bảo đảm sức khỏe cho người sử dụng thực phẩm. Đã có nhiều bài báo, phóng sự, ảnh… phản ánh về tình trạng mất vệ sinh từ một số cửa hàng, gánh hàng không bảo đảm vệ sinh như: nguồn nguyên liệu để chế biến, môi trường chế biến, vệ sinh người bán hàng và đặc biệt là nguồn nước và điều kiện vệ sinh dụng cụ phục vụ kinh doanh thức ăn đường phố như nồi, niêu, bát, đũa…

Việc không có đủ nguồn nước sạch để vệ sinh dụng cụ phục vụ kinh doanh thức ăn đường phố dẫn đến tình trạng một chậu nước rửa hàng chục thậm chí hàng trăm bát, đũa, thìa…Từ đó, thức ăn thừa, vi khuẩn gây bệnh không được rửa sạch còn bám trên dụng cụ chính là nguồn lây bệnh cho các khách hàng tiếp theo, nhất là các bệnh về đường tiêu hóa. Nước rửa bát, đũa, thìa, đĩa sau đó lại đổ luôn ra đường… cứ như vậy nơi bán hàng lại càng ô nhiễm.

Bánh mì bì, phá lấu bán bên lề đường, một món điểm tâm khá phổ biến

Trên thực tế đã có nhiều cuộc thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm nhưng tình trạng vi phạm vẫn khó tránh khỏi do điều kiện kinh doanh chật hẹp, nguồn nước sạch không đủ, lực lượng thanh tra, kiểm tra không thể liên tục đi thanh tra, kiểm tra để xử lý vi phạm.

Người viết bài này đã được tham quan, học hỏi kinh nghiệm quản lý thức ăn đường phố ở một số nước trong khu vực, so sánh với điều kiện thực tế của Việt Nam thấy cũng có nhiều điểm đáng để học tập và áp dụng.

Đặc biệt tại Trung Quốc, các loại hình kinh doanh dịch vụ thức ăn đường phố cũng phong phú, đa dạng như ở ta. Cách đây 15 năm, tình trạng không bảo đảm đủ nước sạch vệ sinh dụng cụ, nước sau khi rửa bát đũa cũng vung vãi ra đường…

Tuy nhiên, những năm gần đây tình trạng này cơ bản được giải quyết bằng cách thành lập các trung tâm xử lý dụng cụ, bát đũa phục vụ kinh doanh thức ăn đường phố - các cửa hàng kinh doanh thức ăn đường phố không được tự rửa dụng cụ bát đũa sau khi sử dụng mà các trung tâm xử lý hằng ngày có xe chuyên dụng, các buổi sáng sớm cung cấp đều đặn số lượng chủng loại bát đũa đã được vệ sinh sạch sẽ theo yêu cầu của các cửa hàng.

Còn trong ngày nếu có nhu cầu sử dụng thêm chỉ cần gọi điện đến trung tâm sẽ có người cung cấp ngay. Mỗi loại bát, đũa, thìa, đĩa… sau khi làm vệ sinh ở trung tâm đều được dán tem kiểm định.

Điều này cũng đồng nghĩa với việc người tiêu dùng có thể tự kiểm tra - nếu thấy cơ sở kinh doanh nào không sử dụng bát, đũa, thìa, đĩa… chuyên dụng sẽ phát hiện ngay.

Riêng đối với các trung tâm kinh doanh ăn uống lớn, các siêu thị… có thể có bộ phận xử lý dụng cụ để phục vụ riêng (bộ phận này do siêu thị thành lập và phải có xác nhận đủ điều kiện xử lý dụng cụ do ngành y tế xác nhận). Tất nhiên các cửa hàng đều phải trả một khoản phí phục vụ việc vệ sinh dụng cụ, bát đũa. Việc làm này có một số lợi ích như sau:

Đối với các cơ sở kinh doanh: không phải bố trí nhân công làm vệ sinh dụng cụ; không phải bỏ vốn đầu tư dụng cụ; không phải bố trí riêng một khu để làm vệ sinh dụng cụ và bảo đảm tốt hơn vệ sinh môi trường nơi kinh doanh (vì nơi kinh doanh đã rất chật hẹp).

Đối với cộng đồng: được bảo vệ sức khỏe tốt hơn, hạn chế được các bệnh lây lan qua thực phẩm, đặc biệt là bệnh dịch đường tiêu hóa.

Tuy nhiên, nếu áp dụng vào hoàn cảnh thực tế ở nước ta, việc đầu tiên là phải đẩy mạnh hoạt động truyền thông để cộng đồng thấy rõ lợi ích của mô hình này. Các nhà chuyên môn, chính quyền các cấp cần thống nhất trong chỉ đạo, điều hành, trước mắt có thể áp dụng thí điểm tại các xã phường, nơi chúng ta đang triển khai mô hình điểm về thức ăn đường phố.

Và đặc biệt các doanh nghiệp có ý định đầu tư để cung cấp dịch vụ cũng cần cân nhắc về giá cả của dịch vụ, làm sao để chi phí giảm giữa dịch vụ mới này và việc tự vệ sinh dụng cụ của các cơ sở trước đây không quá chênh lệch.

NGUYỄN THANH PHONG
Phó cục trưởng Cục An toàn vệ sinh thực phẩm - Bộ Y tế